اثر روانی شیر مادر بر کودک

اثر روانی شیر مادر بر کودک

nooredideh.com

جهت سوم: مرحله ى سومى كه مادر تأثير مستقيم جسمى بر فرزند دارد، مرحله ى شيرخوارگى فرزند است. اين دوران ـ كه بايد حداقل بيست و يك ماه و حداكثر بيست و چهار ماه باشد ـ براى مادر و فرزند بسيار حسّاس است; زيرا از جهت جسمى، رشد بخش هاى مختلف اندام كودك ادامه مى يابد و به تدريج كامل مى شود و از جهت روانى نيز آثار خاصّ خود را بر طرفين دارد كه به آن اشاره خواهد شد.

امام صادق ـ عليه السّلام ـ در مورد مدّت شيردهى مى فرمايد:

«أَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرُونَ شَهْراً فَما نَقَصَ فَهُوَ جَوْرٌ عَلَى الصَّبِىِّ.»[1]

دوره ى شير دهى حداقل بيست و يك ماه است و هر مقدار ]از اين[ كمتر باشد، ظلم بر كودك است.

همچنين امام على ـ عليه السّلام ـ درباره ى شير مادر مى فرمايد:

«ما مِنْ لَبَن يُرْضَعُ بِهِ الصَّبِىُّ أَعْظَمَ بَرَكَةً عَلَيْهِ مِنْ لَبَنِ أُمِّهِ.»[2]

هيچ شيرى براى فرزند با بركت تر از شير مادرش نيست.

 

آثار روانى شير بر كودك

در اين دوران، ضمن آن كه مادران نيازهاى جسمى فرزندان را برآورده مى سازند، بسيارى از صفات و ملكات خود را به فرزند منتقل مى نمايد. اهميّت اين دوران به گونه اى است كه خداوند متعال از جمله دلايل احترام به مادر را مربوط به دوران شيرخوارگى فرزند مى داند.

(وَ وَصَّيْنَا الاِْنسَـنَ بِوَ لِدَيْهِ إِحْسَـنًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُو كُرْهًا وَ وَضَعَتْهُ كُرْهًا وَ حَمْلُهُو وَ فِصَــلُهُو ثَلَـثُونَ شَهْرًا)[3]

و انسان را ]نسبت[ به پدر و مادرش به احسان سفارش كرديم. مادرش با تحمّل رنج به او باردار شد و با تحمّل رنج او را به دنيا آورد. و بار برداشتن و از شير گرفتنِ او سى ماه است.

ارزش مادران رضاعى و احترام پيامبر اكرم ـ صلّى الله عليهوآلهوسلّم ـ به مادر رضاعى خود، قابل تأمل است. امام باقر ـ عليه السّلام ـ درباره ى دقت در انتخاب مادر رضاعى مى فرمايد:

«عَلَيْكُمْ بِالْوُضّاءِ مِنَ الظُّؤْرَةِ فَإِنَّ اللَّبَنَ يَعْدِى.»[4]

بر شما باد كه دايه ى خوب و زيبا براى اطفال تان بگيريد كه آثار روانى، از طريق شير منتقل مى شود.

تأثير شير مادر در دوران شيرخوارگى و انتقال روحيات مادر در اين دوران به حدّى عميق است كه حتّى طبيعت كودك را تغيير مى دهد.

پيامبر گرامى اسلام ـ صلّى الله عليهوآلهوسلّم ـ فرمود:

«لا تَسْتَرْضِعُوا الْحَمْقاءَ فَإِنَّ اللَّبَنَ يُعْدِى وَ إِنَّ الْغُلامَ يَنْزِعُ إِلَى اللَّبَنِ يَعْنِى إِلَى الظِّئْرِ فِى الرُّعُونَةِ وَ الْحُمْقِ.»[5]

براى شير دادن به فرزندانتان، دايه ى احمق انتخاب نكنيد; زيرا شير، روحيّات را منتقل مى كند و فرزند در حماقت (يا تيزهوشى) و تنبلى (يا چابكى) شبيه دايه خود مى شود.

در روايات فوق هر چند بيشتر بر تأثير خصوصيات جسمانى مادر توسط شير بر فرزند تأكيد شده، ولى در برخى روايات بر تأثير حالات روحى و صفات اكتسابى مادر توسط شير بر فرزند اشاره شده است.

امام على ـ عليه السّلام ـ فرمود:

«تَوَقَّوْا عَلى أَوْلادِكُمْ مِنْ لَبَنِ الْبَغِىِّ مِنَ النِّساءِ... فَإِنَّ اللَّبَنَ يُعْدِى.»[6]

فرزندان خود را از شير زنان بغى و زشت كار حفظ كنيد... كه شير آثار خود را منتقل مى كند.

اين تأثير تا به آن جا است كه اعتقادات دينى مادر و ميزان حب و بغض او نسبت به اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السّلام ـ در فرزند مؤثر است.

به جا است خوانندگان محترم، در خصوصيات و حالات روحى مادران بزرگ تاريخ ـ كه خداوند از آنان به نيكى ياد مى كند ـ دقت نمايند; از جمله مادران حضرات اسماعيل، اسحاق، يحيى، مريم، عيسى و موسى ـ عليهم السّلام ـ كه همگى در طهارت، تقوا، ادب و ديگر صفات خوبى كه يك مادر بايد بدان آراسته باشد، مشتركند. بر عكس خداوند مادر فرزند نوح و لوط ـ عليهماالسّلام ـ را به بدى و همكارى با كفار ياد مى كند.[7] البته فرزندى كه در دامن چنين مادرى تربيت مى شود، همگام پدر نخواهد بود.

ما هرچند نمى خواهيم با استناد به ظاهر آيات قرآن در اين باب، اصل كلى نتيجه بگيريم ولى با مؤيدهاى ديگرى كه در آيات است مى توان به جرأت ادعا كرد كه نقش مادر در تربيت فرزند، اگر بيشتر از پدر نباشد، كمتر نيست. مثلا حضرات اسماعيل و اسحق ـ عليهماالسّلام ـ دو فرزند متّقى و صالح حضرت ابراهيم ـ عليه السّلام ـ هستند كه خداوند هر دو را به نيكى و بزرگى ياد مى كند. هر چند هر دو از يك پدرند، ولى فضايل حضرت اسماعيل ـ عليه السّلام ـ تا به آن جا مى رسد كه ذبيح الله مى گردد و افتخار شاگردى پدر را در ساختن خانه خدا مى نمايد و شرافت او به آن جا مى رسد كه خاتم انبيا ـ صلّى الله عليهوآلهوسلّم ـ و ائمه طاهرين ـ عليهم السّلام ـ همگى از نسل ايشان هستند.

راز و رمز اين تفاوت ها را بايد در تعبد و تقواى مادرش هاجر و شكستگى روحى او در تنهايى زندگى در بيابان هاى حجاز و راز و نياز با پروردگار و تسليم و توكل او در امتثال اوامر الهى جستجو كرد.

كودك، مادامى كه در رحم است، در محيطى آرام زندگى مى كند و با صدايى جز ضربان منظّم قلب مادر آشنا نيست و تا مدت ها بعد از تولد، ضمن آن كه بايد در محيط آرامى باشد تا تحت فشار قرار نگيرد، با شنيدن صداى ضربان قلب مادر، احساس آرامش بيشترى مى كند. بنابراين كوكانى كه از شير مادر تغذيه مى شوند، از آرامش بيشترى برخوردار خواهند بود كه در رشد كودك بسيار موثر است. همچنين شير دادن لذّت روحى و آرامش روانى براى مادر ايجاد مى كند كه در روابط آينده ى فرزند و والدين بسيار مؤثر است.

 

 



[1]. كافى، ج 6، ص 40.

[2]. كافى، ج 6، ص 40.

[3]. سوره ى احقاف، آيه ى 15.

[4]. كافى، ج 6، ص 44.

[5]. كافى، ج 6، ص 43.

[6]. وسائل الشيعه، ج 20، ص 15.

[7]. سوره ى تحريم، آيه ى 10.

nooredideh.com

کپی کردن مطالب سایت با ذکر منبع (www.nooredideh.com) بلامانع است



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

افزایش هوش جنین در بارداری
ادامه مطلب