عوامل مؤثر در طهارت و تربیت فرزند از منظر امام خمینی رحمه الله

عوامل مؤثر در طهارت و تربیت فرزند از منظر امام خمینی رحمه الله

بعد تربیتی حضرت امام خمینی رحمه الله همچون دیگر ابعاد مختلف شخصیت آن مرد آسمانی بسیار ممتاز بوده و در آسمان تربیت همچون ستاره ای می درخشد. حضرت امام خمینی قدس سره با تکیه بر فطرت رحمانی و الهی در وجود انسان فصلی جدید در تربیت عملی گشودند. ایشان فطرت توحیدی را امانتی الهی دانسته اند که با عامل تربیتی و توجه و مراقبه شکفته و نورانی شده و با غفلت و گناه و کفرآلوده و ضایع می گردد. چنانچه در برخی از سخنان خود به این مطلب اشاره کرده و فرموده اند:

انسان از اول این طور نیست که فاسد به دنیا آمده باشد از اول با فطرت خوب به دنیا آمده، با فطرت الهی به دنیا آمده «کُلُّ مولودٍ یوُلَد علی الفِطْرَةِ.

فطرت همه بر نورانیت است، فطرت شما، فطرت نورانی است، فطرت توحید است.

(هر کودکی با فطرت الهی متولد می گردد) که همان فطرت انسانیت، فطرت صراط، مستقیم،فطرت اسلام و فطرت توحید است.

هیچ چیز، هیچ صفتی در انسان از آن وقتی که متولد شده است نبوده. بچه وقتی متولد شد دیکتاتور نیست. وقتی هم که بزرگ می شود کم کم، آن طور نیست که آن دیکتاتوری های بزرگ را داشته باشد، لکن با تربیت های ناصحیح در همان محیط کوچکی که دارد کم کم دیکتاتوری در او ظهور می کند اگر تربیت صحیح باشد برای این بچه آن دیکتاتوریش رو به ضعف می رود و اگر تربیت فاسد باشد آن دیکتاتوری که کم بود رشد می کند.

اساس عالم بر تربیت انسان است، انسان عصاره همه موجودات است و فشرده تمام عالم است و انبیا آمده اند برای اینکه این عصاره بالقوه را بالفعل کنند.

تمام نکته انبیا این است که تربیت کنند این بشر را که قابل برای این است که تربیت بشود.

تمام دست اندرکاران امر تربیت اعم از پدر و مادر، معلمین و اساتید باید به این عوامل توجه نمایند.

1. عوامل تأثیرگذار قبل از تولد

الف) نوع خوراک پدر و مادر

امام خمینی رحمه الله عوامل تأثیرگذار بر وجود انسان را قبل از تولد او دانسته اند که یکی از آنها نوع خوراک پدر و مادر است ایشان در این باره فرموده اند:

موادی که با آن بنی آدم تغذیه می کنند و با آن به زندگی وحیات خود در این عالم طبیعی ادامه می دهد به حسب نوع گوناگون است. از نظر لطافت و زمخت بودن و صفا و کدورت، چه بسا که سیب و انار و خرما لطیف تر و پاک تر و معتدل تر و کامل تر از هویج و باقلا و مانند آن باشد و این اختلاف زیاد میان انواع مواد غذایی چه بسا که ضروری باشد، بدیهی است که نطفه انسانی که از آن فرزند پدید می آید و سرچشمه مادی آن را تشکیل می دهد از این مواد غذایی است؛ زیرا که نطفه از عصاره مواد غذایی هضم شده در دستگاه گوارشی او پدید می آید و چه بسا که نطفه انسان از مواد غذایی لطیف و نورانی و صافی پدید آید که پدر آن را مصرف کرده و ممکن است که نطفه از مواد انبوه، ظلمانی و کدری پدید آمده باشد که پدر آنها را خورده است.

ب) عظمت صلب پدر و پاکی رحم مادر

پاکی روح پدر و مادر نیز از عوامل تأثیرگذار بر نطفه ای است که حامل آن هستند. حضرت امام خمینی این عامل را نیز از عوامل تأثیرگذار در وجود انسان قبل از تولد برشمرده و فرموده اند:

اختلاف صلب های پدران در عظمت و نورانیت و کمال و یا ضد آنها باب وسیعی است که موجب اختلافات بسیار و بی شمار در شکل گیری وجود انسان است، اختلاف رحم ها نیز یکی دیگر از موجبات گوناگونی انسان ها است. بنابراین اگر ماده در کمال نورانیت بوده و صلب پدر نیز با عظمت، نورانی و پاک و کامل باشد و رحم نیز پاک و طاهر باشد و ادب الهی تشکیل نطفه رعایت شده باشد فرزندی پاک، لطیف و نورانی متولد خواهد شد و چنانچه سلسله پدران و مادران همگی چنین باشند، نورانیت و پاکی فوق العاده می گردد. چنانچه در زیارت امام حسین می خوانیم:

گواهی می دهم که تو نوری بودی در صلب های عالی و شامخ پدران و در رحم های پاک مادران، که ناپاکی های دوران جاهلیت شما را آلوده نساخته و غباری از رذایل بر دامان شما ننشسته است.

این عبارات بر آنچه ذکر شد دلالت دارد که عظمت پدران و پاکی رحم مادران و طهارت پدران و مادران از آلودگی ها و اخلاق ناپسند و اعمال زشت موجب طهارت و نورانیت فرزند می گردد.

ضرورت انتخاب صحیح همسر در امر تربیت

براساس نقش مهم و تعیین کننده پدرو مادر در شکل گیری شخصیت فرزند، امام خمینی رحمه الله ضرورت انتخاب صحیح همسر را در امر تربیت یادآور شده و فرموده اند:

از آن وقتی که ازدواج حاصل نشده بین پدر و مادر، اسلام برای ساختن انسان دستور دارد چه زنی را انتخاب کند، وضع اخلاقی اش چه جور باشد وضع دیانتش چه جور باشد.

یک نفر زارع وقتی می خواهد یک زراعتی بکند و یک تخمی را در یک زمین کشت بکند این زمین را باید ملاحظه بکند اسلام همین معامله را با افراد انسان کرده است.

یعنی معامله یک نفر زارع را که می خواهد یک کشتی بکند و می خواهد از آن استفاده بکند از قبل از اینکه کشت بشود دستوردارد پدر و مادر چه جور باید باشند، یعنی ازدواج چه جور باید باشد.

اسلام به انسان آن نظر را داشته است که آن زوجی که انتخاب می شود چه جور باشد تا از این زوج یک انسان صحیح پیدا بشود، آن زنی که انتخاب می کنی چه جوز زنی باشدتا از این دو نفر زوجین یک انسان پیدا شود.

ج) حلال بودن غذای پدر و مادر

امام خمینی رحمه الله حلال بودن غذای پدر و مادر را از جمله عوامل تأثیرگذار در روحیه فرزند قبل از تولد می دانند.

نقل است که علامه مجلسی دوم در سن هفت سالگی به همراه پدر بزرگوار و عالم خود به مسجد رفته بودند. شبی در صحن مسجد مشغول بازی بود در هنگام بازی مشک یک مرد سقا را با سوزنی سوراخ کرد، جریان را به اطلاع پدر او رساندند. او پول مشک را به سقا داد و او را راضی کرد، ولی از این پیشامد بسیار ناراحت بود و به دنبال علت این واقعه می گشت. وقتی به منزل آمد نزد همسر خود رفت و گفت: «من تمام دستورات اسلامی مربوط به فرزند را قبل از انعقادنطفه و پس از آن به لحاظ حلال و حرام بودن و نوع خوراک عمل نموده ام. بنابراین عمل این فرزند مربوط به یک کوتاهی از طرف تو باید باشد.»

همسر ایشان پس از تأمل می گوید: «هنگامی که باردار بودم به منزل همسایه رفتم و در هنگام بازگشت در حیاط منزل همسایه درخت اناری بود و من چون باردار بودم تمایل به ترشی وانار پیدا کردم لذا سوزنی از لباسم را به انار زده و اندکی از آن را مکیدم، اما متوجه شدم که انار شیرین است لذا انار را رها کرده و به صاحب منزل نگفتم».

گفته اند که همان عمل اندک مادر و تصرف ناچیز مادر در میوه درخت همسایه بدون اجازه او با یک سوزن، در فرزند او هنگام بارداری تأثیر گذاشته و موجب سوراخ کردن مشک سقا پس از هفت سال گردیده است.

2. عوامل تأثیرگذار پس از تولد

حضرت امام خمینی رحمه الله در این باره می فرمایند:

شیر خوارگی و زن شیرده و همسرش و دینداری، نجابت، اخلاق و اعمال آن دو و نیز چگونگی شیر دادن و شیر خوردن دخالت بسیار مؤثری در کودک دارد.

بر همین اساس در روایات و توصیه های اسلامی بر این مورد تأکید فراوانی گردیده است. در احوال مرحوم حاج شیخ فضل اللّه نوری گفته اند که ایشان فرزند ناخلف و نااهلی داشته اند که بسیار بی قید و بی دین بوده است تا آنجا که وقتی مرحوم شیخ فضل اللّه نوری را دستگیر کرده و زندانی کردند همین پسر تلاش فراوانی در راستای اعدام پدر خود داشته است.

یکی از بزرگان می گوید من به ملاقات مرحوم شیخ فضل اللّه نوری در زندان رفتم و به مرحوم شیخ گفتم: این فرزند شما برخلاف انتظار که باید انسانی درستکار و مؤدب باشد به دنبال اعدام شماست!

مرحوم شیخ فضل اللّه نوری فرمودند: آری خودم می دانستم و همواره همین واهمه را داشتم؛ زیرا هنگام تولد او در نجف مادرش شیر نداشت و ما مجبور شدیم که دایه و زن شیرده برای او بگیریم و متأسفانه او را نمی شناختیم. پس از مدتی متوجه شدیم که این زن مسلمان نیست و دشمن اهل بیت است. از همان زمان نسبت به او بیم داشتیم. نقل است که همین پسر پای چوبه دار مرحوم شیخ فضل اللّه نوری ـ پدر عالم و مجتهد خود ـ همراه دیگران شروع به پایکوبی و کف زدن کرد.

ب) محیط خانواده

امام خمینی رحمه الله صفحه وجود کودک را صفحه ای صاف و آماده برای تربیت دانسته و فرموده اند: نفس کودک در ابتدای امر چون صفحه کاغذ بی نقش و نگاری است که هر نقشی را به سهولت و آسانی قبول می کند.

بر همین اساس به تربیت کودک از آغاز تأکید فراونی داشته اند و در این رابطه فرموده اند:

تربیت ها باید از اول باشد. از همان کودکی انسان تحت تربیت قرار بگیرد و بعد هم در همه جایی که هست یک مربی هایی باشند که انسان را تربیت کنند.

امام خمینی رحمه الله در محیط خانواده مهم ترین نقش تربیتی را متوجه مادران دانسته و همواره به آنان سفارش می کردند که در تربیت فرزند بر اساس تعلیم و دستورات اسلامی تلاش و جدیت داشته باشند. ایشان در یکی از سخنرانی های خود در جمع بانوان چنین فرمودند:

اول مدرسه ای که بچه دارد دامن مادر است، مادر خوب بچه خوب تربیت می کند و خدای ناخواسته اگر مادر منحرف باشد، بچه از همان دامان مادر منحرف بیرون می آید.

بچه وقتی در دامان مادرش هست می بیند مادر اخلاق خوش دارد، اعمال صحیح دارد، گفتار خوش دارد، این بچه از همان جا اعمالش و گفتارش به تقلید از مادر که از همه تقلیدها بالاتر است و به تزریق مادرکه از همه ترزیق ها مؤثرتر است تربیت می شود.

بانوان محترم! مسئولید همه، مسئولیم همه، شما مسئول تربیت اولاد هستید، شما مسئولید که در دامن های خودتان اولاد متقی بار بیاورید تربیت کنید، به جامعه تحویل بدهید، همه مسئول هستیم که اولاد تربیت کنیم، لکن در دامن شما بهتر تربیت می شوند. دامن مادر بهترین مکتبی است برای اولاد.

خانه های شما باید خانه تربیت اولادباشد، منزل علماست، منزل شما و منزل تربیت علمی، تربیت دینی و تهذیب الخلق. توجه به سرنوشت اینها برعهده پدران است و برعهده مادرها، مادرها بیشتر مسئول هستند و مادرها اشراف هستند، شرافت مادری از شرافت پدری بیشتر است. تأثیر مادر هم در روحیه اطفال از تأثیر پدر بیشتر است.

نمونه و الگویی که حضرت امام در تربیت فرزند برای بانوان ارائه می دهند حضرت زهرای مرضیه علیهاالسلام هستند که در رابطه با ایشان می فرمایند:

این خانه کوچک فاطمه علیهاالسلام و این افرادی که در آن خانه تربیت شدند که به حسب عدد، چهار ـ پنج نفر بودند و به حسب واقع، تمام قدرت حق تعالی را تجلی دادند، خدمت هایی کردند که ما و شما را و همه بشر را به اعجاب درآورده است.

اهمیت بچه داری بانوان

حضرت امام خمینی رحمه الله کم اهمیت جلوه دادن بچه داری را در نظر بانوان ایران نیرنگی از طرف دشمن برای دور کردن جامعه از تربیت صحیح دانسته و فرموده اند:

در طول این سلطنت اینها کوشش کردند که مادرها را از بچه ها جدا کنند. به مادرها تزریق کردند بچه داری چیزی نیست شما توی ادارات بروید. جدا کردند این بچه های معصوم را که باید تربیت بشوند از دامن های مادر و بروند در پرورشگاه و جاهای دیگر و در دامن اشخاص اجنبی، اشخاص غیررحیم آنها را تربیت می کردند، تربیت فاسد بچه ای که از مادرش جدا شد پیش هر که باشد عقده پیدا می کند. عقده که پیدا کرد مبدأ بسیاری مفاسد می شود. بسیاری از قتل هایی که واقع می شود روی عقده هایی است که پیدا می شود.

ج: مدرسه

حضرت امام خمینی رحمه الله پس از محیط خانواده مدرسه را از عوامل تأثیرگذار در تربیت فرزندان دانسته و فرموده اند:

پس از این مرحله، تربیت های خارجی از معلمان و مربیان - غیر پدر و مادر - است و البته انتخاب معلم متدین، خوش عقیده، خوش اخلاق و مدرسه مناسب دینی، اخلاقی مهذب، در تربیت ابتدایی طفل دخالت تام دارد چه بسا باشد که نقشه سعادت و شقاوت طفل در این مرحله ریخته شود و تزریقات معلمین، یا شفای امراض و یا سم قاتل است.

شما معلمین و شما دانشجویان از همین راهی که انبیا تعیین کرده اند راه را طی کنید؛ همین راه خداست.

این کودکان از اولی که وارد می شوند در محیط تعلیم یک نفوس سالم، ساده و بی آلایش و قابل قبول هر تربیتی و هر چیزی که به آنها القا می شود هستند و اینها از اول که وارد کودکستان می شوند اماناتی هستند به دست آنهایی که در کودکستان آنها را تعلیم می دهند و همین امانات از آن جا منتقل می شوند به جاهای دیگر و به دست معلمین دیگر تا برسد به آنجایی که رشد کردند و بزرگ شدند و وارد شدند.

اگر چنانچه این اطفال را از اول به یک نحو تربیت بکنند که در آن، انحراف نباشد، تربیت های مناسب با انسان باشد، مناسب با فطرت پاک انسان ها باشد، اینها، بعد که تحویل به جامعه داده می شوند و مقدرات جامعه حتما به دست اینها سپرده می شود، در نتیجه یک کشور را نورانی، کشور انسانی و کشور را به فطرت اللّه تربیت می کنند.

اهمیت جایگاه معلمین در جامعه

به جهت جایگاه با عظمت و مهم معلم در تربیت جامعه جوان یک کشور، امام خمینی رحمه الله در توصیه های مختلف معلمین را متوجه مسئولیت سنگین که بر عهده دارند، متوجه کرده و فرموده اند:

نقش معلم در جامعه نقش انبیا است. انبیا هم معلم بشر هستند، نقش بسیار حساس و مهمی است و مسئولیت بسیار زیاد دارد.

معلم اگر خوب باشد، مملکت خوب می شود، معلم اگر منحرف باشد مملکت خراب می شود پس شمایید که می توانید یک مملکتی را به پیش برانید. هم معنویاتش را و هم مادیاتش را و شمایید که می توانید یک مملکتی را خدای نخواسته به عقب برانید، معنویتش را هم مادیاتش را.

این گفتار را با سخنی از آن بزرگ معلم انسان ها در عصر حاضر به پایان می بریم:

به همه معلمین و بچه ها سلام مرا برسانید و همین طور هم کلاسی ها به آنها بگویید که خودتان را برای آینده خوب درست کنید.



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

بیدار کردن کودک هنگام صبح
ادامه مطلب