نشنیدم، چی گفتی؟ (بددهنی کودکان و راه های درمان آن)(قسمت اول)

نشنیدم، چی گفتی؟ (بددهنی کودکان و راه های درمان آن)(قسمت اول)

  §      مشغول پاک کردن سبزی­ ها بودم که یک ­مرتبه بد جوری جا خوردم. فوراً گفتم: «چی؟! احسان! چی گفتی؟»

احسان که انگار برق گرفته بودش، سرش را بالا آورد و گفت «چیزه... مامان!... من نبودم که!»

به آدمک پلاستیکی ­اش اشاره کرد و ادامه داد «نگاه کن! این آدم جنگیه داره به این خرگوشه می­گه، من که نمی­گم.»

از درد دستم به خودم آمدم. نگاه که کردم، دیدم جای دندان ­هایم روی دستم مانده است. چنان غافل­گیر شده بودم که هیچ متوجه نشدم که دارم پشت دست خاکی ­ام را گاز می­گیرم. احساس کلمه ­ای را به­ کار برده بود که توی خانه ما جایی نداشت.

§    مثل موشک پرید توی خانه، کیفش را به گوشه­ ای پرت کرد، کنترل تلویزیون را از دست خواهرش قاپید و زد کانال سه. سارا به زور خودش را به گریه زد و گفت «مامان! مامان! من می خواهم برنامه کودک ببینم.»

از توی آشپزخانه داد زدم «سعید! سر به ­سرش نگذار. چرا از راه نرسیده اذیتش می­کنی؟»

سارا دوباره ناله کرد «مامان! سعید را ببین ادای منو درمیاره!»

فوراً دست­هایم را شستم و گفتم «الآن می­آیم سعید، وایستا.»

سعید با ناراحتی کنترل را انداخت جلوی سارا و دو، سه تا فحش آبدار پراند. تندی دوید توی اتاق و پیش از رسیدن من در را قفل کرد.

§    دلم شور می­زد. با خواهرم صحبت می­کردم، اما حواسم پیش محمود بود که داشت با پسر خاله­اش بازی می­کرد.

-     نکند یک­وقت حرف زشتی بزند؟ وای خدایا! آن­ وقت پاک آبرویم می­رود.

آیا تا به­ حال از کودکتان حرف نا مناسبی که جا بخورید، شنیده­اید؟ آیا از این می­ترسید که کودکتان در جمع دوستان و بستگان با گفتن کلمه­ی زشتی مایه­ ی آبروریزی شود؟ آیا خدای نکرده به بد دهنی کودکتان عادت کرده­اید؟ آیا...

اگر از این دست مسائل رنج می­برید، دقایقی به این نوشتار توجه کنید.

همه را به یک چوب نرانید

از زمانی­که کودکان توانایی ادای واژه ­ها را می­یابند، امکان دارد که از کلمه­های نادرست استفاده کنند. بیش­ تر کودکانی که پیش از شش ­سالگی واژه­ های نا مناسب به­کار می­برند، آشنایی چندانی با معنای این واژه­ها ندارند؛ بنابراین شیوه­ ی برخورد با این کودکان و درمان بد دهنی آن­ها متفاوت با کودکانی است که پس از شش­ سالگی بد دهنی می­کنند. آن­ها با معنای واژه ­ها آشنا ترند و با تناسب بیش­تری بین احساس و لغت، کلمه­ های زشت را به­کار می­برند.

با ما همراه باشید تا به بررسی عوامل مهم شکل­ گیری بد دهنی کودکان و شیوه ­های درمان آن بپردازیم.

1. اول خودت، دوم کسی

امام صادق (ع) می­فرمایند «دیگران را با رفتار خوب خود به کارهای خیر راهنمایی کنید.»

بنابراین نخست از خودتان آغاز کنید. برای کودکتان الگوی عملی خوبی باشید؛ زیرا شما نخستین آموزگارانِ کلاس زندگی او هستید. به­گونه­ ای رفتار کنید که از کودکتان انتظار دارید. اگر خدای­ نکرده شما اهل دشنام و ناسزاگویی باشید، فرزندتان نیز چنین خواهد کرد. او درک نمی­کند که چرا شما می­توانید فحش بدهید، ولی او مجاز نیست، اگر شما هنگام عصبانیت به حد انفجار می­رسید و نمی­توانید خودتان را کنترل کنید، انتظار نداشته باشید که کودکتان بتواند.

کودکی که در خانواده، واژه­ های محترمانه می­شنود، چون با این کلمه ­ها آشنا شده است، به همان زبان سخن می­گوید. در ضمن به کودکتان برچسب «نُنُر»، «خِنگ» یا هر برچسب دیگری از این دست نزنید؛ زیرا با این­کار نه­ تنها کودک یاد می­گیرد که افراد دیگر را با چنین القابی خطاب کند و این مقدمه­ای برای بد دهنی­ اش می­شود، بلکه باورش می­شود که «نُنُر» یا «خِنگ» است.

2. آهن ­ربایی به ­نام کودک

کودک شما همانند آهن­ ربایی است که رفتار، حرکات و گفتار های پیرامون خود را به ­صورت خودکار و پیوسته جذب می­کند و با دنیای اطراف خود آشنا و آشناتر می­شود. او منتظر شما نمی­ماند تا به او بگویید چه­چیزی را از چه­کسی جذب کن یا نکن.

دوستی و هم­ کلامی با کودکان بی­ ادب در کوچه، پارک، مدرسه و حتی فامیل باعث می­شود که فرزند شما، خواسته یا ناخواسته واژه­ های زشت را وارد فرهنگ لغاتش کند و گاهی نیز از آن­ها استفاده نماید؛ بنابراین دوستان او را بشناسید و ارتباطش با آن­ها را مدیریت و کنترل کنید. در انجام این­ کار جدی باشید و فراموش نکنید که بسیاری از ضربه ­هایی که انسان در طول زندگی می­خورد، از ناحیه­ی دوستان نامناسب است. اهمیت این مطلب تا آن­جاست که قرآن کریم از زبان جهنمی­ ها بیان می­کند «ای وای بر من! ای کاش با آن شخص دوست نشده بودم.» (فرقان،28)

برای شناسایی دوستان کودک راه ­های مختلفی وجود دارد؛ مثلاً می­توانید به فرزندتان اجازه دهید تا آن­ها را برای بازی به خانه دعوت کند تا از نزدیک و به شکل نامحسوس آن­ها را بشناسید.

3. شعبده ­ی جعبه ­ی جادو

در خانه­ی همه هست، هم­ نشین بسیاری از ماست، و انگار مثل یکی از اعضای خانواده ­مان شده است. ساعت­ های زنده و مُرده خیلی از ما ها را با برنامه ­های زنده و مُرده­ اش پر می­کند، هم می­تواند افق دید مان را باز کند و هم می ­تواند یک «شبِ فکری» برایمان به ارمغان بیاورد. نام آن «جعبه­ی جهان­نما» یا تلویزیون است.

وقتی حوصله­ی کودکمان را نداریم، زمانی­که کار مهمی پیش­ رو داریم. هنگامی­که می­ خواهیم کودکمان مزاحم صحبت ­های ما با همسرمان نشود و... ممکن است بسیاری از ما به فرزند مان بگوییم «عزیز دلم! برو یک­ کم تلویزیون تماشا کن.»

لطفاً یک هفته در کنار فرزندتان همه ­ی برنامه­ های تلویزیونی را که او تماشا می­کند، نگاه کنید. خواهید دید که در برخی از این کارتون ­ها، فیلم­ ها و سریال ­ها، شخصیت­ های داستان، بارها و بارها از واژه ­های نا مناسب استفاده می­کنند و کودک شما با الگوگیری از آن­ها، بد دهنی را می­آموزد؛ بنابراین به­یاد داشته باشید که همه­ی برنامه ­های این جعبه­ی جادو مناسب نیستند. پس برنامه ­هایی را برای دیدن کودکتان انتخاب کنید که از آسیب ­های اخلاقی دور باشند. این فرمایش امام جواد را فراموش نکنید که «کسی­که به کلام گوینده­ای گوش فرا دهد، با این گوش دادن، وی را بندگی کرده است. اگر گوینده سخن از خدا می­گوید، او خدا را بندگی کرده و اگر گوینده از زبان شیطان و افکار شیطانی سخن می­گوید، شیطان را بندگی کرده است.»

شما هم مواظب باشید و ببینید که کودکتان پای جعبه­ی جادو، چه ­کسی را بندگی می­کند.

4. چراغ توجه، خاموش!

اگر کودکتان زیر شش سال است، چراغ توجه و واکنش بیش از حد به بددهنی اتفاقی و یا کم تکرار او را خاموش کنید تا او را به این عمل زشت تشویق نکنید. به کلمه ­های بی ضرر بی اعتنایی کنید. برخی کلمه­ ها بی ­معنی و احمقانه ­اند، و بهترین شیوه برخورد نادیده گرفتن و توجه نکردن به آن ­هاست. وقتی کودک شما یک کلمه­ی بد را به ­کار می­برد، بی ­خود جیغ­ و داد نکنید و ادای شوکه شدن را در نیاورید. بی ­تردید، شما قبلاً هم آن کلمه را شنیده­ اید. اگر با شنیدن آن کلمه این­ گونه رفتار ها را از خود نشان دهید، به احتمال زیاد کودک شما به یک کشف تازه دست می­ یابد؛ این­ که هر زمان خواهان جلب توجه شما باشد و یا بخواهد سر به ­سر شما بگذارد، می­ تواند از روش بددهنی استفاده کند.

برخی پدر و مادر ها تا کلمه­ی زشتی از کودک می­ شنوند، با دست­ پاچگی می­ گویند: «زود باش بدو و دهانت را بشوی.» برخی والدین لب­ هایشان را گاز می­گیرند، عده ­ای تهدید، زدن و... را به­ کار می­برند. هر چند همه ­ی آن­ ها می ­خواهند با این­گونه برخورد ها، زشتی بد دهنی را به کودک یادآوری کنند، اما این­کار ممکن است باعث شود که کودک نزد آن­ ها، فقط نزد آن ­ها مؤدب باشد تا در امان بماند، ولی در مکان یا موقعیتی دیگر، هرچه دل تنگش خواست، بگوید.

در فرهنگی دینی به چشم­ پوشی و نادیده گرفتن این­ گونه امور، تعافل گفته می ­شود. رسول رحمت (ص) می ­فرمایند «نیمی از انسان عاقل، تغافل (چشم­ پوشی) است.»

اهمیت فراوان این اقدام تربیتی در زندگی را می­ توانید با لحظه­ ای درنگ در این روایت شریف، دریابید.

ادامه دارد...

نویسنده: علی صادق سرشت

مرکز مشاوره ماوا، وابسته به موسسه امام خمینی



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

یاد دادن نظم به کودک
ادامه مطلب