تنبل نگو، بلا بگو!(قسمت اول)

تنبل نگو، بلا بگو!(قسمت اول)

تنبل نگو، بلا بگو!

تنبلی کودکان

سی دی را گذاشته توی دستگاه و دارد فیلم سعید، خواهرزاده اش را می بیند؛ پسرک رو به روی دوربین کلی شعر می خواند، نقاشی هایش را نشان می دهد، سوره هایی را که حفظ کرده می شمارد، چند نمایش از کلاس ژیمناستیکش اجرا می کند و بعد همراه دوربین می دود توی اتاق تا تخت، لباس ها و اسباب بازی هایی را که خودش مرتب کرده، نشان بدهد، سعید هفت ساله، آخر فیلم با انگلیسی دست و پاشکسته ای که تازگی یاد گرفته، از همه خداحافظی می کند و...، زن به آخرین تصویر سعید لبخند می زند، دستگاه را خاموش می کند و نگاه پر از حسرتش می لغزد روی پسرش که گوشه اتاق، یک متکا را زیر سر گذاشته و یکی را زیر پا. بعد صدا می زند مجید! و دوباره بلندتر تکرار می کند، بار سوم متکا را با غیظ از زیر سر پسرک می کشد و داد می زند: بلند شو خرس خوش خواب! ساعت 11 صبحه...، پسرک اما هم چنان خواب است.

تنبل تنبلا کیه؟

اگر کودک شما با هر بهانه ممکن، از مسئولیت هایی که به او سپرده اید، شانه خالی می کند، بیشتر وقت ها دستوراتتان را از یاد می برد و معمولاً انتظار دارد دیگران و به ویژه شما وظایف او را انجام دهید، شما دارنده یک کودک با نشان تنبلی هستید! البته زیاد نگران نشوید؛ چرا که کودکان به این دلیل که هنوز شخصیتشان شکل نگرفته است، کاملاً انعطاف پذیر هستند و می توان با استفاده از راه کارهای مختلف، تغییرات دلخواه را در رفتار آن ها پدید آورد.

تنبلی در کودکان با اندکی تفاوت، همان معانی تنبلی بزرگ سالان را دارد؛ اگر این حالت در کودک به عادت تبدیل شده که کارهایش را به تأخیر بیندازد، روحیه تنبلی در او شکل گرفته است.

چرا تنبلی می آید و می ماند؟

در تنبلی کودک، چهار دسته از عوامل فردی، روانی، جسمی و خانوادگی مؤثر هستند:

الف) علل فردی

1.منظم نبودن کودک در زندگی: بی نظمی، یکی از دلایل پشت گوش انداختن است. کودک بی نظم شاید با اصرار شما کاری را شروع کند اما بعید به نظر می رسد که تکلیف موردنظر را به سرمنزل مقصود برساند. منظم بودن آموختنی است و باید آن را به کودکان آموزش داد؛ البته یکی از بهترین روش های آموزش نظم، رعایت آن از سوی والدین و نظارت بر نظم در کارهای کودک است.

2.بی علاقگی کودک به کاری خاص: به کودک حق بدهید که برخی کارها یا وظایف را دوست نداشته باشد و همین مسئله هم باعث انجام ندادن مکرر آن کار یا وظیفه از سوی او باشد. تا جایی که ممکن است بکوشید کاری به کودک بدهید که مورد علاقه اش باشد یا دست کم خودش آن را از میان چند مسئولیت انتخاب کرده باشد.

3.زمان انجام تکلیف: زمان سپردن مسئولیت به کودک و نوع آن مسئولیت، اهمیت بسیاری دارد. برای مثال اگر در ساعت خواب کودک یا زمانی که معمولاً کودک برنامه مورد علاقه اش را تماشا می کند، کاری را از او بخواهیم، بدون شک، فرزندمان نسبت به انجام آن رغبتی از خود نشان نمی دهد.

ب) علل روانی

1.جلب توجه والدین: کودکان، محتاج و مشتاق توجه اند و به همین دلیل گاهی کاری می کنند تا شما به آن ها توجه کنید؛ هرچند این توجه، توجه منفی و همراه با ناراحتی شما باشد. راه کار پیشنهادی برای این کودکان، توجه مثبت به آن هاست. سعی کنید کودکان را از محبت سیراب کنید. بازی، قصه خواندن برای کودک، بردن او به پارک، ... می تواند نیازهای عاطفی او را تأمین کند.

2.در عالم رؤیاست: کودکان آماده تخیل هستند و گاهی در طول روز در عالم خیال و تصورات غوطه ورند و توجهی به محیط اطرافشان ندارند، این خیال پردازی تا وقتی که به زندگی عادی آن ها لطمه نزند، طبیعی است. یادآوری اشتباهات مکرر کودک و سرزنش برای کوتاهی یا اشتباه او مساوی است با تنفرش از انجام کارهایی که شما بر دوش او گذاشته اید. باید مطمئن شوید زمانی که شما کاری را از کودک خیال پردازتان خواسته اید، او سخنان شما را شنیده و دستوراتتان را کاملاً متوجه شده است.

3.ضعف اعتماد به نفس: این ضعف، گاهی به صورت تنبلی در کودک بروز می یابد. برای مثال، کودکی که خجالتی است و توان حضور در جمع را ندارد، ممکن است برای مراجعه به مغازه سر کوچه و خرید صبحانه مشکل داشته باشد یا دستور مادر را برای خرید نان اطاعت نکند. با شیوه های آموزش مهارت اعتماد به نفس آشنا شوید و آن را به کودک خود بیاموزید.

4.افسردگی: ممکن است والدین افسردگی کودک را با تنبلی او اشتباه بگیرند؛ افسردگی، سبب بی انگیزگی و در نتیجه پشت گوش انداختن کارها در کودک می شود. برای درمان کودک افسرده به روان شناس کودک نیاز است.

ج) علل جسمی

1.تغذیه: حتماً به تغذیه کودکتان توجه داشته باشد و به او از غذاهای پرانرژی و مقوی بدهید تا نیروی لازم را برای انجام کار و فعالیت داشته باشد.

2.مشکل جسمانی یا ضعف بدنی: ممکن است کودک شما به دلیل وضعیت جسمانی خاصی که دارد به سختی از عهده کاری که از او می خواهید برآید و در نتیجه علاقه ای به انجام آن نداشته باشد؛ بنابراین، در تعیین وظایف کودک به توان بدنی آن ها توجه کافی داشته باشید.

د) علل خانوادگی

1.تبعیض در خانواده: یکی از عواملی که اعتماد کودک را از بین می برد و ممکن است میان بچه ها کینه و دشمنی به وجود آورد، تبعیض در میان آن هاست. تبعیض هم چنین، مشروعیت دستورات والدین را کم رنگ می کند تا آن جا که کودک، خود را ملزم به انجام آن ها نمی بیند.

2.آموزش تنبلی به کودک: گاهی علت بی توجهی کودک به دستور والدین این است که او می داند والدینش تحمل و ظرفیت چند بار گفتن یک دستور را دارند و تا وقتی که آن ها را عصبانی نکرده، خود را مجبور به انجام آن کار نمی داند.

3.داشتن الگوی نامنظم: والدین، الگوهای کودک هستند. اگر آن ها سهل انگار، بی تعهد و نامنظم باشند، فرزندشان وارث همه این رفتارها خواهد بود. کودک آن چه را از او می خواهیم انجام نمی دهد، بلکه آن چه را از ما می بیند انجام می دهد.

چه کنیم نیاید؟ چه کنیم برود؟

برای زدودن مشکل تنبلی کودکان، علاوه بر توجه به راه کارهای پیش گیرانه، لازم است به توصیه های حذف این رفتار نیز دقت کافی داشت. با رعات نکاتی ساده می توان زمینه این رفتار نادرست را در کودک از میان برد:

1.با احترام بخواهید: درخواست مؤدبانه را همه می پذیرند. کودکان، روحیه حساس و زودرنجی دارند و برخورد تند باعث لج بازی آنان می شود.

2.نظارت کنید: اگر کاری را از کودکتان می خواهید، دقت کنید که حتماً آن را انجام دهد. عدم نظارت والدین باعث تنبلی او در انجام وظایفش می شود. هم چنین باید کار را تا آخر پیگیری کنید؛ چراکه اگر او را به حال خود رها کنید و او دستور شما را به سرانجام نرساند، سهل انگاری را خواهد آموخت. در این زمینه به وعده و وعیدهای خود نسبت به پاداش و تنبیه عمل کنید.

3.انتظارات خود را تنظیم کنید: انتظار شما از کودکتان باید مطابق توانمندی و سن او باشد نه بیشتر. هم چنین اگر کار، ساده و متناسب سن اوست، پیگیر باشدی تا کودک آن را انجام دهد و کمتر از آن را از او نپذیرید. در غیراین صورت، به کودک یاد داده اید که به حرفتان گوش ندهد. خوب است بدانید که گاهی کارهای ساده نیز ممکن است برای کودک مشکل باشد؛ در این صورت ابتدا آن کار را به او یاد بدهید، سپس از او انتظار عملکرد مطلوب داشته باشد.

4.کاری کنید لذت ببرند: بچه ها شادی طلب و لذت جو هستند و در برابر آن چه باب میلشان نیست، مقاومت می کنند. والدین باید شرایط را به گونه ای تنظیم کنند که کودک از کاری که به او می سپارند، لذت ببرد. تفاوتی نمی کند؛ هرکس کاری را که رنج و عذاب داشته باشد، نمی پذیرد، به ویژه اگر سخن از کودکان در میان باشد.

5.کودک را پادوی خود نکنید: کودکان هم مثل بزرگ سالان از دستورهای پی درپی عصبانی می شوند؛ به خصوص اگر نقششان تا حد یک پادوی دم دستی پایین بیاید.

6.کمک کردن را آموزش دهید: تعجب می کنید اگر بدانید خردسالان علاقه مند کمک به بزرگ سالان هستند. پدر و مادر می توانند از این علاقه و استعداد به شکل مطلوب بهره برداری کنند و از ابتدای خردسالی به کودک وظایفی در حد توان او بسپارند. خردسالان عموماً به برداشتن چیزی از زمین و آوردن آن برای پدر و مادرشان علاقه دارند. مثلاً یک خردسال می تواند لباس، اسباب بازی و چیزهای دیگر را از روی زمین جمع آوری کند.

7.ساده قابل فهم بیان کنید: اگر از کودک کاری می خواهید، باید آن را در جمله های کوتاه، ساده و قابل فهم بیان کنید. همچنین با یادآوری، مطئمن شوید که کودک آن کار را فراموش نکرده است.

مرکز مشاوره ماوا، وابسته به موسسه امام خمینی



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

ریشه های رفتارهای غلط در کودکان(قسمت دوم)
ادامه مطلب