ریشه های رفتارهای غلط در کودکان(قسمت سوم)

ریشه های رفتارهای غلط در کودکان(قسمت سوم)

ریشه های رفتارهای غلط در کودکان(قسمت اول) 

در مطلب قبل ریشه های رفتارهای غلط در کودکان(قسمت دوم) با دو ریشه ی رفتارهای غلط در کود کان یعنی  امتیازدهی دوسویه به رفتارهای غلط و اعمال فشار دوسویه آشنا شدیم .در ادامه به برخی ریشه های دیگر می پردازیم:  

3-   آموزش های دیداری و شنیداری اطرافیان .

ما خیلی چیزها را با رفتارهایمان به بچه ها یاد می دهیم. می دانید که بچه های ما از گفتار ما آموزش نمی بینند از چه یاد می گیرند از رفتار ما.  دروغ گویی، بددهنی، کلک ، حقه بازی و...و...و. صداقت مهربانی بچه ها این ها را در رفتار ما می بینند و یاد می گیرند

یک وقتهایی دوست نداریم بچه مان یک رفتارهایی را داشته باشد، یک لحظه فیلم زندگی مان را به عقب برگردانیم ببینیم خودمان آیا این رفتارها را داشتیم یا نه؟ بچه ی من به دنیا آمد گفت «اوَه» فحش بلد بود بدهد؟ بعد الان که چهار سالش است غیر از خانه ی ما جایی دیگری رفته است؟ پیش پدرو مادرش است مهمانی هم بودیم، با هم رفتیم. پس این فحش را از کجا یاد گرفت؟ یک دفعه پدرش گفت «فلان» بچه ضبط کرد و تکرار می کند. ما مدام به بچه ها اموزش می دهیم اگر من بچه را بزنم، بچه یاد می گیرد که بزند. اگر توهین کنم، یاد می گیرد که ...

دارم رانندگی می کنم یک ماشینی بد می رود سرم را بیروم می کنم و به او می گویم «گوساله» بچه هم فردا به بچه ی همسایه می گوید«گوساله». بعد مادرش می آید می گوید«بچه تان بی تربیت است گفته گوساله» ما رنگ مان می پرد «بابایی، اون روز خودت به اقاهه گفتی گوساله»

آموزش های دیداری، شنیداری بچه ها می بینند ضبط می کنند می شنوند ضبط می کنند. خیلی اینها را نمی خواهم باز کنم همین طور ریشه ها را به شما اشاره کنم بگویم ببینید که خودتان دارید بچه را غلط تربیت می کنید بعداً درستش را به شما می گویم.

2-   پاداش ندادن به رفتارهای شایسته

چهارمین ریشه ای که بچه ها بدرفتار می شوند. وقتی بچه ی ما درست رفتار می کند، به او امتیاز می دهیم؟ وقتی بچه ام از بیرون که می آید، دستش را می شوید، به او می گویم «بارک الله دستت را شستی؟» وقتی خواهر و برادر خوب با هم بازی می کنند می گویم«آفرین، که خوب بازی کردید؟» وقتی اتاقش را مرتب می کند می گویم« بارک الله» وقتی یک مداد تراش را برمی دارد و آن طرف می گذارد، می گویم « چه کار خوبی کردی؟»

ما به رفتار خوب بچه ها توجه نداریم ذره بینمان روی رفتار بد بچه هاست. «چرا خواهرت را می زنی؟» این بیست بارهم با خواهرش بازی کرده و هنوز نزده، شما هیچ وقت نگفتید« آفرین که دارید با هم خوب بازی می کنید» درواقع رفتارهای شایسته ی بچه ها دیده نمی شود به آنها گفته که نمی شود امتیازی برای آن نمی گیرند به خاطرش حلوا حلوا نمی شوند ما مدام توجه مان به رفتارهای غلط بچه هاست.

 

3-   عدم آشنایی والدین با شیوه ی درست استفاده از دستور(یعنی بلد نیستیم چگونه دستور دهیم)

پنجمین ریشه ی غلط این است که ما بلد نیستیم به بچه هایمان دستور بدهیم. دستورهایی که ما به بچه ها می دهیم، کاملاً غلط است.

دستورهای غلط

دستورهای غلط شش شکل دارند. تیترهایشان را می گویم یکی یکی مثال می زنم:

دستورات بیش ازحد، دستورات کمتر از حد، دستورات سخت، دستورات پیاپی، دستورات بی موقع، دستورات مبهم

اینها همه غلط اند. الان توضیح می دهم که اینها چه مدلی هستند بعداً توضیح می دهم.

 

دستورات بیش ازحد:  ماخودمان بچه بودیم، خوشمان می آمد به ما دستور می دادند؟ این را بدانیم که چون بچه تمایلی به شنیدن دستور ندارد پس دستور مساوی است با احتمال نافرمانی. درست شد؟ اکنون اگر یک دستور خیلی زیاد بدهیم، یعی قطعاً سرپیچی. اگر شما یک بار دستور بدهید دلش نخواهد اجرا بکند، احتمالاً اجرا نمی شود اگر همان یک دستور را پنجاه بار بگویی، قطعاً انجام نمی شود.

خدمت شما که عرض می کنم، یک موضوع را چند بار نگویید. «مشقت رو بنویس، گفتم بشین سر دَرست، اینقدر بازیگوشی نکن، مشقت می مونه آنوقت صبح جوابی نداری به معلمت بدی، مگه نمی گم مشقت رو بنویس» یک دستور را مدام تکرار می کنید، تکرار می کنید، تکرار می کنید. آن وقت چه می شود؟ قطعاً بچه انجام نمی دهد.

دستورات کمتر از حد:  بعضی از والدین می گویند که «بچه باید آزاد باشد. خوب گناه دارد؟ تو خودت بچه بودی دوست داشتی هی چپ بری، راست بری، این کار رو بکن، این کار را نکن؟» سالی فقط یک  دستور می دهند این هم غلط است پس بچه کی باید تربیت شود؟ چه کسی باید درست و غلط را به او یاد دهد؟ چه کسی باید جلوی اشتباه بچه که ممکن است منجر به یک لطمه ی اساسی شود را بگیرد؟ بعضی ها هستند که در این وادی نیستند این هم غلط است که ما گمان می کنیم به بچه نباید دستور داد. غذا می خورد می بینیم تا نیم متری بشقابش، غذا ریخته زمین، من نباید آداب غذا خوردن را به او یاد دهم؟ «نه، بزرگ می شود یاد می گیرد» اتفاقاً اگر شما به او یاد ندهی، بزرگ هم می شود یاد نمی گیرد.

 

دستورات سخت: گاهی دستوری به بچه ام می دهم که از توانش خارج است. بچه ی سه ساله «ده دقیقه ی بعد آمدم، اتاق را کاملاً مرتب کردی» این اصلاً بخواهد عروسک را بردارد، در آن جای عروسک بگذارد دستش نمی رسد یک بچه ی سه ساله است حوصله ندارد یکی یکی بردارد اتاق را مرتب کند. ما دستوری می دهیم که منطقی نیست. قبل از اینکه دستور بدهی، ببین توانش را دارد یا ندارد؟ از پس آن برمی آید یا نه؟ چون اگر توانش را ندارد، انجام نمی شود اگر دستور برایش سخت باشد، انجام نمی شود، بعد شما می آیی و قُر می زنی بعد مشاجره و درگیری پیش می آید بعد فاصله ی بین شما هر روز بیشتر و بیشتر می شود. هر روز تعداد دستورات تو بیشتر، فاصله بیشتر می شود کار به جایی می رسد که می آیید می گویید بچه ی پانزده ساله ی من سرکش شده است. شما اشتباه کردید. دستور سخت غلط است.

دستورات پیاپی: ما گاهی درباره ی موضوعات مختلف... قبلی ها یک موضوع بود که چندین بار می گفتیم ولی گاهی درباره ی موضوعات مختلف. مدام می رویم و می آییم «مشقت رو بنویس، اتاقت را هم مرتب کن، ناخناتم  بگیر، حمام هم می ری، اینا را هم درست می کنی» مطمئن باشید که اجرا نمی شود فقط شما بیخودی حرص می خورید دستورات پیاپی، مسلسل وار، قطعاً اجرا نمی شود پس نباید بدهید.

 

دستورات بی موقع : وقتی فرزند من در حال لذت بردن از یک کاری است، موقع دستور دادن نیست. در حمام کف بازی می کند لیفش را فوت می کند تق می زند بیرون بعد محکم در را می زنید« بسه دیگه، بیا بیرون، دوساعته توی حمومی، همه ی ابای تهرون رو ریختی» ببینید بچه در حال کیف کردن است الان موقع دستور دادن نیست. پس تا شب بماند حمام؟ روش ها را بعداً می گویم. بچه در حال دیدن کارتون است وسط کارتون پلنگ صورتی که رفته در آن خانه بمب گذاشته و الان باید منفجر شود، «خاموش کن بشین سر دَرست» خوب، یعنی چه؟ وقتی بچه دارد لذت می برد دقیقاً بی موقع به او دستور می دهیم و قطعاً این دستور اجرا نمی شود.

دستورات مبهم: گاهی بچه را سر یک دوراهی یا چند راهی می گذاریم که نمی فهمد منظور ما چیست؟ مثلاً درحال بپربپر روی مبل است ما نگرانیم که این فنر مبل خراب نشود، همینطور که درحال پریدن روی مبل است، خواهرش هم که آنجاست، مویش را می کشد همینطور که می کشد، تابلویی که روی دیوار است را دست می زند همینطور ... من به او می گویم«شهرام!» او نمی فهمد که من چه می گویم. با خودش می گوید که «منظور پدرم این است که روی مبل نپرم ، مو نکش یا تابلو را ول کن حالا که نفهمیدیم ادامه می دهیم». دستور مبهم یعنی چیزی که من گیجش می کنم و آن بیچاره نمی فهمد باید چه کند؟ مثلاً دستورات مبهم چه شکلی اند؟ «بسه دیگه» چی بسه؟ نمی دانم ادامه می دهیم. «توروخدا توروخدا» یعنی چی الان؟ «مراقب رفتارت باش، دیوانه بازی درنیار» او می گویدکه «کجای رفتارم دیوانه بازی بود؟ نه ، با من نبود» (خنده ی حضار) میدانید برای چه می خندید؟؟ به یاد خرابکاری هایتان افتادید. می گویید «اینقدر گفتم به خدا» و غلط است غلط است غلط است. بچه ی من در خانه ی من تربیت می شود بعد می گویید که «نه، آقای فرهنگ، جامعه خراب شده اصلاً نسل متفاوت شده می دانید؟ بگو که من «درست تربیت نکردم چرا همه ی عالم و آدم را زیر سوال می بری که نگویی خودت خرابکاری کردی. گفتند چرا معتاد شدی؟ گفت «رفیق بد، رفیق بد، مواد ارزون، البته زغال خوب هم بی تأثیر نبود» یعنی همه ی عالم مقصرند جزخودم؟ غلط است.

دستور مبهم گاهی وقتها دستورات مبهم ما به شکل سوالند «نمی خوای بری حمام؟» منظور من چیست؟ برو حمام. او چه فکر می کند؛ یعنی اگر می خوای برو اگر نمی خواهی نرو. چون من پرسیدم نمی خواهی بروی؟ او هم در دلش می گوید نه نمی خواهم برم. بیست دقیقه ی بعد می گوید: «مگه نگفتم برو حمام؟» می گوید:«نه، کی گفتی؟»

در حال تاب بازی است

ـ «نوبت خواهرت نشده؟» منظور من این است که «بیا پایین، او بنشیند» او فکر می کند که فکر کن که نوبتش شده یا نه؟ در ذهن خودش می گوید که «نه نشده تا شب نوبت خودم است». بعد سر او داد می زنیم که

ـ «چرا نمی ذاری خواهرت سوار شه؟ مگه نگفتم نه»

ـ کی گفتی؟ پرسیدی نوبتش نشده؟ من هم گفتم نه! نوبت خودم است.

دستورات مبهم دستوری که ما به بچه می دهیم و او فکر میکند در آن حق انتخاب دارد و معمولاً چیزی را که خودش می خواهد انتخاب می کند و ما فکر می کنیم که چقدر صریح و سریع دستور دادیم و چرا این نافرمانی می کند بزنیم پودرش کنیم.

پس دستورات غلط هم این هفت گروه بودند که برای شما توضیح دادم.

ادامه دارد...

برگرفته از سخنرانی دکتر فرهنگ



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

خانواده آسمانی6
ادامه مطلب