رشد جسمی و جنسی نوجوان

رشد جسمی و جنسی نوجوان

رشد جسمانی

از ویژگی های بارز انسان در دوره ی نوجوانی رشد سریع و تغییر و تحول چشمگیر جسمانی است که موجب می شود در زمان کوتاهی ساختار چهره و بدن نوجوان از حالت کودکی خارج شود و اندازه ی بزرگسالان را پیدا کند. چنین رشد سریعی که به دلیل شتاب زیاد به آن «جهش نموی» گویند حدودا چهار سال به طول می انجامد. اوج بروز جهش نموی در دختران حدود 12 -13 سالگی و در پسران 14 سالگی است.

دختران و پسران علاوه بر تفاوت در زمان بروز جهش نموی، از نظر سرعت رشد نیز با یکدیگر تفاوت دارند. دختران در حدود 11 سالگی از پسران سبقت می گیرند و این برتری را تا حدود 15 سالگی حفظ می کنند. از آن به بعد تا حدود 17 سالگی نظیر هم رشد می کنند. سپس، تا اندازه­ ای برتری از آن پسران می گردد. البته جهش نموی نوجوانان الگوی خاص، یکنواخت، و ثابتی ندارد و بسته به عواملی چون وراثت، سلامت جسمانی، شرایط جغرافیایی، کیفیت و میزان تغذیه، و اوضاع و احوال اقتصادی و اجتماعی خانواده متغیر است.

رشد استخوان ها که سبب افزایش قد نوجوانان می شود گاه چنان سریع است که به دلیل عدم هماهنگی پوست با استخوان، در نواحی مفاصل نوارهای پریده رنگی به نام «نوارهای رشد» ایجاد می کند. همچنین، جهت آن، برخلاف دوره ی کودکی، از پیرامون به سمت مرکز می شود؛ یعنی، پاها قبل از تنه و شانه ها و پنجه ها قبل از بازوها رشد می کنند. به همین دلیل پزشکی انگلیسی به نام تانر اظهار داشته است: «شلوار پسرها دست کم از لحاظ قد، یک سال پیش از کت آنان برایشان کوچک می گردد و به نوجوان این احساس را می دهد که قسمت اعظم بدنش از پا تشکیل شده است.» (ماسن و دیگران، 1368). این الگوی غیر یکنواخت رشدی سبب می گردد تا نوجوان در سال های میانه ی نوجوانی، خام دست، نا هماهنگ، و ناموزون به نظر برسد. همچنین، فک، بینی، گوش، و لب نوجوانان قبل از بخش بالایی سر به حد نهایی رشد خود می رسند و افزایش ابعاد چشم ها سبب نزدیک بینی بسیاری از آنان می گردد. ترشحات غدد چربی و عرقی، پوست آنان را از حالت صافی و نرمی دوره ی کودکی خارج می سازد.

مطالعه ی ویژگی های جسمانی از آن جهت اهمیت دارد که بر خود پنداره ی نوجوان و جوان شدیدا تاثیر دارد. دارا بودن ویژگی های مطلوب، موجب مقبولیت نوجوان می شود و فقدان آن احساس طرد شدگی و بی کفایتی را به همراه دارد. به دلایل فرهنگی، این امر، به ویژه در دختران، اهمیت بیشتری دارد، از این رو وجود نقص جسمانی سبب تصور بدنی نامطلوب می شود و ناسازگاری هایی را فراهم می سازد.

رشد جنسی

به تغییرات زیستی ابتدای دوره ی نوجوانی بلوغ می گویند. بلوغ جنسی به معنای رسیدن به سن تولید مثل و میل جنسی است و زمان آن در بین ملل و اقوام مختلف تفاوت دارد.

هدف اصلی دگرگونی های جنسی، ایجاد توانایی تولید مثل در دختران و پسران است. در دختران، اولین قاعدگی معمولا یک سال یا دو سال پس از رسیدن به نقطه ی جهش نموی و هنگامی که وزن به حدود 45 کیلوگرم رسیده باشد آغاز می شود، زیرا در این میزان از وزن است که دختر نوجوان چربی کافی برای ذخیره سازی استروژن مورد نیاز برای عادت ماهانه را دارا است. اولین قاعدگی ها نامرتب اند و تخمک گذاری حدودا یک سال پس از آن صورت می گیرد. در پسران نیز به تدریج بر تعداد اسپرم های موجود در منی افزوده می شود تا به آنان امکان پدر شدن را بدهد.

علایم اولیه ی بلوغ با فعالیت هورمون های واسطه ی غده ی هیپوفیز ظاهر می شود که بر ترشحات غده تیروئید، فوق کلیوی، و جنسی تاثیر دارند. فعالیت غدد فوق کلیوی باعث افزایش قد و رشد مو در ناحیه ی زیر شکم، همچنین بروز جوش های صورت می شود. غدد جنسی نیز با ترشح هورمون هایی چون آندروژن، استروژن، و پروژسترون موجب دگرگونی در اندام تناسلی و بزرگ شدن پستان ها می گردند. میزان ترشح هورمون های آندروژن و استروژن در دوره ی کودکی در دختران و پسران مشابه است، اما در این دوره تغییر می کند و آندروژن بیشتر در پسران، و استروژن بیشتر در دختران ترشح می گردد و صفات ثانویه ی جنسی را به وجود می آورند. تحت تاثیر هورمون استروژن، باسن دختران پهن تر می شود و امکان بهتری را برای رشد جنین فراهم می نماید. وجود چربی بیشتر به بدن دختران طرح زنانه می دهد، هر چند بسیاری از آنان این طرح را نمی پسندند و شروع به گرفتن رژیم لاغری می کنند.

برگرفته از کتاب مسائل جوانان و نوجوانان



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک و مشاور جهت تشخیص و درمان دانست.

مدیریت و محتوای سایت مستقل از کانال نوردیده می باشد لذا پیرامون محتوا و تبلیغات کانال نوردیده هیچ گونه مسئولیتی برعهده سایت نوردیده نمی باشد.

حتما بخوانید!!

بازگشت پدر به خانه
ادامه مطلب