چند حکایت تربیتی

1-تاثیر فرزند صالح بر والدین

حضرت عیسی ع به قبری گذشت که صاحبش را عذاب می کردند او از آن حال ووضع از پروردگار خود سوال کرد .وحی به او رسید که در این سال٬فرزند شایسته ای از او به حد بلوغ رسیده وراهی را اصلاح کرد ویتیمی را جا داد .به این سبب اورا به کرده ی فرزندش آمرزیدم.پس حضرت فرمود:میراثی که برای خدا از بنده می ماند ٬فرزندیست که بعد از او عبادت خدا کند.

حلیة المتقین.فصل ۷/ص۱۱۷

2- تربيت قبل از تولد
ملامحمد تقي مجلسي از علماي بزرگ اسلام است. وي در تربيت فرزندش اهتمام فراوان داشت و نسبت به حرام و حلال، دقت فراوان نشان مي‌داد تا مبادا گوشت و پوست فرزندش از مال حرام رشد كند.
محمد باقر، فرزند ملا محمد تقي، كمي بازيگوش بود. شبي پدر براي نماز و عبادت به مسجد جامع اصفهان رفت. آن كودك نيز همراه پدر بود. محمد باقر در حياط مسجد ماند و به بازيگوشي پرداخت. وي مشك پر از آبي را كه در گوشه حياط مسجد قرار داشت با سوزن سوراخ كرد و آب آن را به زمين ريخت. با تمام شدن نماز، وقتي پدر از مسجد بيرون آمد، با ديدن اين صحنه، ناراحت شد. دست فرزند را گرفت و به سوي منزل رهسپار شد. رو به همسرش كرد و گفت: «مي‌دانيد كه من در تربيت فرزندم دقت بسيار داشته‌ام. امروز عملي از او ديدم كه مرا به فكر وا داشت. با اين كه در مورد غذايش دقت كرده‌ام كه از راه حلال به دست بيايد، نمي‌دانم به چه دليل دست به اين عمل زشت زده است. حال بگو چه كرده‌اي كه فرزندمان چنين كاري را مرتكب شده است.» زن كمي فكر كرد و عاقبت گفت: راستش هنگامي كه محمد باقر را در رحم داشتم، يك بار وقتي به خانه همسايه رفتم، درخت اناري كه در خانه‌شان بود، توجه مرا جلب كرد. سوزني را در يكي از انارها فرو بردم و مقداري از آب آن را چشيدم. ملا محمد تقي مجلسي با شنيدن سخن همسرش آهي كشيد و به راز مطلب پي برد.
[1]
بیان: اگر در روايات اسلامي تأكيد شده كه خوردن غذاي حرام ولو اندك در نطفه تأثير سوء دارد به همين جهت است. لذا بزرگان علم تربيت گفته‌اند: «تربيت قبل از تولد شروع مي‌شود.»
------------
[1] . حسين مظاهري، خانواده در اسلام، ص161.

3-فرزند نتيجه دعا
«علي بن بابويه» آن مرد برزگ الهي، در پنجاه سالگي، هنوز صاحب فرزندي نبود. او كه عشق و علاقه‌ وافري به اهل بيت و ائمه اطهار ـ عليهم السّلام ـ داشت، طي نامه‌اي به يكي از نايبان خاص امام زمان ـ عليه السّلام ـ از او خواست كه از محضر حضرت بقيه‌الله بخواهد براي او دعا كند تا خداوند فرزندي صالح و فقيه به او عنايت فرمايد. تقاضاي آن مرد عارف و خداشناس به محضر امام ـ عليه السّلام ـ رسيد. آن حضرت در جواب فرمود: «او از همسر خود صاحب فرزند نخواهد شد، اما به زودي همسري نصيب وي خواهد گرديد كه از وي داراي دو پسر فقيه خواهد گشت.»
مطابق وعده حضرت امام زمان ـ عليه السّلام ـ دوران بي‌فرزندي سپري شد و خداوند به او سه فرزند پسر داد كه دو پسرش به نام‌هاي محمد و حسين به بركت هوش و حافظه فوق‌العاده‌شان به بالاترين مراتب فقاهت رسيدند. محمد معروف به«شيخ صدوق» در همان دوران طفوليت صاحب نبوغ و هوش سرشاري بود و اساتيد خود را به شگفتي وا مي‌داشت.
[1]
------------------------
[1] . طوسي، الغيبه، ص188

4- كودك و تأثيرات محيط
سال‌هاي سال از حادثه مصيبت بار جنگ جهاني گذشته بود. زني فرانسوي به جراحي مغز احتياج پيدا كرد. با اين كه آن زن آلماني نمي‌دانست، اما وقتي چاقوي جراحي به رگي از مغز وي اصابت كرد، زن در حال بي‌هوشي شروع به خواندن سرودي به زبان آلماني نمود. چاقو را كه از رگ برداشتند، خواندن سرود نيز قطع شد. تكرار اين عمل تعجب پزشكان را در پي داشت.
پس از تحقيقات فراوان، پرده از اين راز برداشته شد: هنگام هجوم آلمان به فرانسه، اين زن كه در آن هنگام كودك خردسالي بيش نبوده، در خيابان شاهد سرودهايي بوده است كه سربازان اشغالگر آلماني مي‌خوانده‌اند. اين سرودها از آن هنگام در ضمير ناخودآگاه وي محفوظ مانده بوده است.
[1]
بيان: موضوع تاثير پذيري در سنين كودكي، در روايات بسياري مورد تاكيد قرار گرفته است و شايد حكمت خواندن اذان و اقامه در گوش راست و چپ كودك بعد از تولد، همين جهت باشد.کودک مانند دوربین فیلمبرداری و ضبط صوت و چه بسا دقیق تر عمل کند، بهمین دلیل رفتار پدر و مادر درخانه بسیار در تربیت او تاثیرگذار خواهد بود
--------------------
[1] . خانواده در اسلام، ص172.

5-تأثير تقواي مادر بر فرزند
شيخ مفيد رحمه‌الله عليه در خواب ديد: فاطمه زهرا عليها سلام در حالي كه دست حسن ـ عليه السّلام ـ و حسين ـ عليه السّلام ـ را دست داشت آمد و رو به او فرمود:
«يا شيخ، به اين دو كودك، فقه را تعليم بده.»
شيخ مفيد از خواب بيدار شد. تعجب كرد از اين كه فاطمه زهرا عليها سلام به همراه حسنين بيايد و بگويد به آنها تعليم بده. روزي شيخ در جلسه درس نشسته بود. ناگهان زني را ديد كه دست دو پسرش را در دست داشت و در برابرش ايستاده بود. زن به شيخ مفيد گفت: «يا شيخ به اين دو كودك(سيد رضي و سيد مرتضي)، فقه را تعليم بده.» شيخ مفيد كه تعبير خوابش را دريافته بود، آن دو كودك را به بهترين وجه پرورش داد تا جايي كه سيد رضي و سيد مرتضي از مفاخر تشيع گرديدند. روزي شيخ مفيد مقداري سهم امام به اين دو كودك داد كه به مادرشان بدهند. مادر آنها پول را قبول نكرد و گفت: «سلام مرا به شيخ مفيد برسانيد و بگوييد پدرمان مغازه‌اي به ارث گذاشته است. مادرمان، مال الاجاره اين مغازه را مي‌گيرد و خرج مي‌كند، لذا احتياج زيادي نداريم و با قناعت زندگي مي كنيم.»[1]

----------------------------------
[1] . تربيت فرزند در اسلام، ص90.

6-اثر يك تذكر
بانوي جواني مي‌نويسد: «در دوران كودكي، بسيار حساس و خجالتي بودم. از طرفي وزنم بيش از حد معمول بود و گونه‌هايم مرا بيش از آنچه بودم، چاق نشان مي‌داد. هرگز به مجالس ميهماني نمي‌رفتم و تفريحي نداشتم. در مدرسه حتي در ورزش شركت نمي‌كردم. حس مي‌كردم با ديگران فرق دارم و موجودي نامطلوب و زايد هستم. وقتي بزرگ شدم، با مردي كه چند سال از خودم بزرگ‌تر بود ازدواج كردم و باز به همان وضع روحي باقي ماندم. بستگان شوهرم افرادي با وقار و داراي اعتماد به نفس بودند و من هر چه كوشش مي‌كردم مانند آنها شوم نمي‌توانستم. تمام اين مسائل دست به دست هم داد و مرا به يأس و نا اميدي كشاند تا جايي كه به فكر خودكشي افتادم. اما يك تذكر مرا دگرگون ساخت و نجات داد. روزي مادر شوهرم درباره طرز پرورش بچه‌هاي خود صحبت مي كرد و مي‌گفت: «من هميشه اصرار دارم بچه‌هايم آن گونه كه هستند و براي آن آفريده شده‌اند باشند.»
اين سخن در من به سختي اثر كرد و دانستم كه هنوز خود را نشناخته‌ام و همه بدبختي‌هايم براي همين است كه مي‌خواهم خود را در قالبي بريزم كه براي آن ساخته نشده‌ام.
[1]
بيان: با ساختن الگوي مناسب از شخصيت‌ها براي كودكان مي‌توان طرز فكر آنها را جهت داد تا امثال اين خانم از راضي نبودن وضع ظاهري، به فكر خودكشي نيفتند.
----------------
[1] . محمد جعفر امامي، بهترين راه غلبه بر نگرانيها و نا اميديها، ص182

7- تأثير شير
مرحوم شهيد«آيه‌الله حاج شيخ فضل‌الله نوري» را در زمان مشروطه به دار زدند. اين مجتهد عادل انقلابي، عليه مشروطه غير مشروعه آن زمان قد علم كرد. با اين كه اول مشروطه خواه بود، اما چون مشروطه در جهت اسلام نبود، با آن مخالفت كرد. عاقبت او را گرفتند و زنداني كردند. شيخ پسري داشت. اين پسر، بيش از بقيه اصرار داشت كه پدرش را اعدام كنند. يكي از بزرگان گفته بود، من به زندان رفتم و علت را از شيخ فضل‌الله نوري سؤال كردم. ايشان فرمود: «خود من هم انتظارش را داشتم كه پسرم چنين از كار در آيد.»
چون شيخ شهيد، اثر تعجب را در چهره آن مرد ديد، اضافه كرد: «اين بچه در نجف متولد شد. در آن هنگام مادرش بيمار بود، لذا شير نداشت. مجبور شديم يك دايه شيرده براي او بگيريم. پس از مدتي كه آن زن به پسرم شير مي‌داد، ناگهان متوجه شديم كه وي زن آلوده‌اي است؛ علاوه بر آن از دشمنان امير المؤمنين ـ عليه السّلام ـ نيز بود...». كار اين پسر به جايي رسيد كه در هنگام اعدام پدرش كف زد. آن پسر فاسد، پسري ديگر تحويل جامعه داد به نام كيانوري كه رئيس حزب توده شد.[1]
بيان: كودك وقتي كه خون و پوست و گوشت و استخوانش پرورش يافته مادر است، روحيات فرزند نيز جداي از روحيات مادر نخواهد بود.
-----------------
[1] . تربيت فرزند در اسلام، ص89.

8- منشأ جسارت به پدر
شخصي از جايي عبور مي‌كرد. پسري را ديد كه پدر خود را كتك مي‌زند. به او اعتراض كرد. پسر در پاسخ گفت: «مگر نه اين است كه فرزند بر گردن پدر حقوقي دارد، از جمله اين كه نام نيك برايش انتخاب كند و او را تربيت نمايد و به او قرآن بياموزد؟»
آن شخص در پاسخ گفت: آري.
پسر گفت: پدرم نام مرا برغوث(كك) گذاشته و در تربيتم كوچك‌ترين كوششي نكرده است، به گونه‌اي كه با وجود رسيدن به سن بلوغ يك كلمه از قرآن را نمي‌دانم.[1]
بيان: والديني كه در تربيت فرزندانشان اهتمام نمي‌ورزند و فرزندانشان به صورت گياهاني هرزه و خودرو بار مي‌آيند، نيايد از آنها انتظار داشته باشند كه به ايشان احترام و خدمت كنند.

-----------------
[1] . محمد جعفر امامي و محمد رضا آشتياني، ترجمه گويا و شرح فشرده‌اي بر نهج‌البلاغه، ج3، ص557.

9-- احترام به كودك
شبي مرحوم آيه‌الله«محمد تقي خوانساري» در حال بازگشت از نماز جماعت، در خيابان اطراف حرم مطهر حضرت معصومه عليها سلام كودكي را در حال گريه كردن مي‌بيند. وقتي علت گريه‌اش را مي‌پرسد، كودك جواب مي‌دهد: «پولي را كه براي گرفتن نان به همراه داشتم گم كرده‌ام.» بي درنگ آن مرجع بزرگ نيمه نشسته، مشغول جستجو مي‌شود تا اين كه آن دو ريال گمشده را پيدا مي‌كند و به كودك مي‌دهد. ايشان به راحتي مي‌توانستند چند برابر آن پول را به كودك بدهند، اما براي اين كه او احساس شرمندگي نكند، به اين شكل به او كمك كردند.
[1]
-----------------
[1] . درس اخلاق آيه‌الله مكارم شيرازي، 7/3/72، مدرسه اميرالمؤمنين.

10-نتيجه تحميل عبادت
مردي با آن كه پدرش از مؤمنان بود، خدا و معاد را انكار مي‌كرد و به هيچ يك از اصول و فروع مذهبي پاي‌بند نبود. شخصي از او پرسيد: «چه شده است كه با داشتن چنين پدر مومن و با تقوايي، تو چنين از آب در آمدي؟»
مرد جواب داد: «اتفاقا پدرم باعث شده است كه چنين باشم. يادم مي‌آيد زماني كه هنوز كودك نوپايي بودم، هر سحر، پدرم با زور مرا از خواب بيدار مي‌كرد تا وضو بگيرم و مشغول نماز و دعا شوم. اين كار او آن قدر بر من سنگين و طاقت فرسا مي‌آمد كه كم‌كم از عبادت و نماز متنفر گرديدم و با آن كه سال‌ها از آن ماجرا مي‌گذرد، هنوز به هيچ يك از مقدسات و معتقدات مذهبي، علاقه‌اي ندارم.»
[1]
--------------------
[1] . سيد مهدي شمس‌الدين، اخلاق اسلامي، ص78.

11-سعادت در رحم مادر
مادر استاد شهيد«مطهري» كه از زنان فهميده و با سواد و سخنور روزگار ماست، در مورد شهيد مطهري كه فرزند چهارم ايشان بود، فرمود: در زماني كه استاد مطهري را هفت ماهه حامله بودم، در خواب ديدم كه در مسجد«فريمان»، تمام زنان روستا نشسته‌اند و من نيز آن جا هستم. يك دفعه ديدم كه خانمي محترم و بزرگوار كه مقنعه داشت وارد شد، در حالي كه دو خانم ديگر همراه ايشان بودند. هر يك گلاب پاشي در دست داشتند. آن خانم به دو زن همراه خود گفت: «گلاب بريزيد» و آنها روي سر تمام خانم‎ها گلاب پاشيدند. وقتي به من رسيدند، سه دفعه روي سرم گلاب ريختند. ترس مرا گرفت كه نكند در امور ديني و مذهبي‌ام كوتاهي كرده باشم. ناگزير از آن خانم پرسيدم: «چرا روي من سه دفعه گلاب پاشيدند؟»
ايشان در جواب گفت: «براي آن جنيني كه در رحم شماست. اين بچه به اسلام خدمت هاي بزرگي خواهد كرد.»
لذا وقتي مرتضي به دنيا آمد، با بچه‌هاي ديگر فرق داشت؛ به طوري كه در سه سالگي، كت را بر دوش مي‌انداخت و به اتاقي در بسته مي‌رفت و در حالي كه آستين‌هاي كت به زمين مي‌رسيد، به نماز خواندن مي‌پراخت.
[1]
رسول اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي‌فرمايد: «خوش بخت كسي است كه در شكم مادر سعادتمند باشد.»
------------------
[1] . سرگذشتهاي ويژه از زندگي استاد مطهري، ص

12-اثر تربيت در كودك
«سهل شوشتري» از بزرگان عرفاست كه در سن هشتاد سالگي، به سال283 ه.ق از دنيا رفت. او مي گويد: «من سه ساله بودم كه نيمه‌هاي شبي ديدم دايي‌ام«محمد بن سوار» از بستر خواب برخاسته و مشغول نماز شب است. يك بار به من گفت: «پسرم، آيا آن خداوندي كه تو را آفريده ياد نمي‌كني؟»
گفتم: «چگونه او را ياد كنم؟»
گفت: شب، هنگامي كه براي خواب در بسترت مي‌آرمي، سه بار از صميم دل بگو: «خدا با من است و مرا مي‌نگرد و من در محضر او هستم.» چند شب همين گفتار را از ته دل گفتم. سپس به من گفت: «اين جمله‌ها را هر شب هفت بار بگو.» من چنين كردم. شيريني اين ذكر در دلم جاي گرفت. پس از يك سال به من گفت: «آنچه گفتم در تمام عمر تا آن گاه كه تو را در گور نهند از جان و دل بگو، كه همين ذكر و معنويتش دست تو را در دو جهان بگيرد و نجات بخشد.» به اين ترتيب نور ايمان به توحيد، در دوران كودكي در دلم راه يافت و بر سر قلبم چيره شد.[1]

-------------------
[1] . داستان دوستان، ج5، ص257.

13-تاثير شير دادن كودك در حال وضو
شيخ مرتضي انصاري(متوفي 1281ه.ق.) كه در نجف اشرف مدفون است، از علما و مراجع برجسته قرن سيزدهم بود و كتاب‌هاي درسي«مكاسب» و«رسائل» كه در حوزه‌هاي علميه تدريس مي‌شود، از تأليفات ايشان مي‌باشد. وي زاهد و عابدي بي مانند بود و از نظر علم و جنبه‌هاي معنوي، يگانه عصر به حساب مي‌آمد. وقتي به مادرش گفتند: «فرزندت به درجات عالي علم و تقوا رسيده است» وي در پاسخ گفت: «من در انتظار آن بودم كه فرزندم ترقي بيشتري داشته باشد. زيرا من به او شير ندادم مگر اين كه با وضو بودم و حتي در شب‌هاي سرد زمستان هم بدون وضو او را شير نمي‌دادم.»
[1]
---------------------------
[1] . مرتضي انصاري، زندگاني و شخصيت انصاري، ص57.