فضای مجازی و کودکان

سوال – در مورد سایبر و فضای مجازی و رابطۀ آن با فرزندان توضیحاتی بفرمایید. 
پاسخ (آقای مهندس عباس موزونی کارشناس حوزه سایبر)- سوال این است که در خانواده ها والدین آسیب پذیرترند یا فرزندان. درجامعه همیشه افراد مجرد آسیب پذیرترهستند و والدین بخاطر بالا بودن سن و داشتن تجربیات کمتر از فرزندان آسیب می بینند. به دو دلیل مشخص، اگر درجامعه روی فرزندان سرمایه گذاری شود، موثرتر خواهد بود. اولین دلیل آسیب پذیری فرزندان است که والدین باید فرزندان را هدایت کنند زیرا آنها هستند که نسل ها را می سازند. در واقع کار ریشه ای روی نسل انجام می شود.دلیل دوم این است که وقتی والدین برای هدایت کودکان در مسیرهای پر خطر سایبری ورودمی کنند، ناگزیر خودشان هم درگیر راه های واکسینه شدن و بهره گیری از فواید وپرهیز از مضرات می شوند و برایشان جا می افتد. 
سوال- آیا دغدغۀ ما در مورد فضای مجازی به خاطر این است که این دستاورد غرب بوده یا اینکه این ترس، موضوعی جهانی است و کسانی که مبدع آن بوده اند هم با معضلات آن روبرو هستند؟
پاسخ – بطورکلی مواجهه با پدیده های نو و تحول، با مقاومت افراد روبروست. پس در مدیریت تغییر و تحول، همیشه مقاومت وجود دارد و این مقاومت اندازه گیری و برای آن برنامه ریزی می شود. در پدیده های مختلف؛ جوامع مختلف، میزان مقاومتهای یکسانی ندارند. این موضوع غیر قابل انکار است. سوال این است که دربارۀ ارتباط کودکان با اینترنت، جامعۀ ما نگرانی بی جایی دارد یا خیر. میزان حساسیت جامعۀ ما نسبت به آثار منفی اینترنت بر کودکان، بسیار پایین تر از سطح جهانی و کشورهای غربی است. یعنی دغدغه های ما در این مورد ناکافی است. 
بیان مضرات و آسیب های اینترنتچه بر کودک و نوجوان و بزرگسال به معنای طرد و نفی اینترنت نیست زیرا اینترنت سریع ترین سیستم پستی تاریخ بشر است. اینترنت باعث شده ما دسترسی به عظیم ترین آرشیوهای اطلاعاتی جهانی داشته باشیم. اینترنت می تواند پدیدۀ مفیدی باشد همان طور که می تواند مضر باشد. اینکه کدام موضوع برای جامعه ای رخ می دهد به کارکردهای جامعه و نوع مواجهه با اینترنت برمی گردد. اگر از اینترنت درست استفاده کنید مفید می شود و اگر نادرست استفاده کنید مضر می شود.
موتور جستجوهایی مثل گوگل بر اساس الگوریتم هایی آماری طراحی شده که وقتی ما کلمه ای را جستجو می کنیم، مابقی جمله  بر حسب اینکه مردم چه چیزی را جستجو می کنند پیشنهاد می شود. مثلا اگر در گوگل به زبان انگلیسی بنویسید: انواع آثار منفی اینترنت بر، به ترتیب این طور می آید: 1-انواع آثار منفی اینترنت بر جامعه 2- انواع آثار منفی اینترنت بر دانش آموزان و دانشجویان 3-انواع آثار منفی اینترنت بر کودکان و نوجوانان. یعنی بیشترین آثار منفی در جستجوی گوگل، نشان می دهد که متقاضیان جهانی به دنبال آثار منفی اینترنت بر روی دانش آموزان ودانشجو و جوان هستند. پس این یک مسئلۀ جهانی است. حالا اگر ما در این جملۀ، کلمۀ منفی را حذف کنیم یعنی بنویسیم انواع آثار اینترنت بر کودک،این طور می آید: 1-آثار روانی 2- آثار مضر 3- مضر -4 روانی 5- آیا اینترنت به کودکان آسیب می زند؟پس همۀ قاره های دنیا درگیر این موضوع هستند که آثار اینترنت بر کودک آسیب رسان است. پس این معضلی جهانی است.
سوال- در کشورهای غربی بیشتر در چه زمینه هایی این موضع را بررسی می کنند؟ 
پاسخ- زمینه ها بسیار فراگیر است. آنها بسیاردقیق و با حساسیت بالایی روی این موضوع کار می کنند که آثار روی کودکان و نوجوانان و جوانان چقدر است که این قابل یادگیری است. حساسیت روی این موضوع برای آنها بالاست که روی خانواده ها و مدارس کار می کنند. پس آنها تاثیر اینترنت را در ابعاد مختلف می سنجند: جسمی، روانی، تحصیلی، آزار و اذیت های اینترنتی، مسائل حقوقی کودک در اینترنت و ...
وقتی کودک شما در مقابل انواع اسکرین ها از جمله موبایل و تلویزیون قرار می گیرد چه آثاری بر روی کودک دارد: انحراف توجه در هنگام انجام تکالیف، کودک شما در  هر دو دقیقه یکبار توجه او به اسکرین یا صفحۀ تلویزیون یا موبایل یا تبلت منتقل می شود. 
محققان غربی عوارضی را کشف کرده اند: بعد از آن که کودک شما با شبکه های غربی یا اجتماعی کار می کند دچارافسردگی می شود که اسم یکی از انواع افسردگی را گذاشته اند: افسردگی فیس بوکی. یا اینکه 61 درصد پسرهای چاق و 63 درصد دخترهای چاق کسانی هستند که روزانه بیش از دو ساعت از وقت خود را صرف تماشای تلویزیون یا یک مانتیور می کنند. 
سوال –ما فکر می کنیم که اگر از یک بُعد مثلا بُعد اخلاقی، بتوانیم اینترنت را کنترل کنیم خیال مان راحت می شود و دیگر آسیبی به ما نمی رسد. آیا این درست است؟
پاسخ- در مورد آسیبی که اینترنت به وقت کودکان می زند آمار می گوید: فقط 20 درصد دانش آموزان قبل از رفتن به مدرسه، نه ساعت خواب شبانه دارند زیرا با موبایل شان کار می کنند. 84 درصد افرادی که بین  18 تا 24 سال سن دارند، درد کمر دارند زیرا روی موبایل شان خم می شوند و کار می کنند.  5/12 درصد افراد بین 6 تا 19 سال، مشکل آسیب های شنیداری دارند. زیرا بصورت دائمی از هدفون استفاده می کنند. 
پس به جز مسائل اخلاقی و رفتاری، زمینه های جسمی کودکان بشدت در خطر است. درتحقیقی محاسبه کرده اند که وقتی افراد سرشان را روی موبایل خم می کنند، این خم کردن سر، فشاری بیش از یک وزنۀ 12 کیلو گرم روی مهریه های گردن می آورد.   
سوال- حساسیتی که روی دسترسی کودکان به اینترنت وجود دارد بیشتر از جنس فرهنگی و مردمی است یعنی والدین بیشتر نگران هستند یا در غرب اینها تبدیل به ساختارهای حقوقی و قانونی هم شده است؟ 
پاسخ –مطالعات مردمی و آسیب هایی که به مردم وارد شده، سازمان ها به چاره اندیش وادار شده اند. سازمان های متعددی وجود دارد که ویژۀ کار حفاظت از کودک در برابر اینترنت است، چه در بخش پلیس و چه انجمن های خصوصی و دولتی که ویژۀ همین کار هستند. تا جایی که در امریکا قانونی برای حمایت و حفاظت کودکان در برابر اینترنت تصویب شده است.دلیل اینکه چرا حساسیت ها در کشورهای غربی نسبت به این موضوع از کشور ایران بیشتر است، این است که آنها در  منافع و مضرات اینترنت پیشرو هستند زیرا آنها سال ها قبل از ما تجربه کرده اند. و همان طور که ما تجهیزات را دیرتر دریافت می کنیم آسیب ها را هم دیرتر دریافت می کنیم و دیرتر به فکر چاره می افتیم ولی آنها به اینمسائل رسیده اند و خیلی خوب است که ما زودتر این فاصله را طی کنیم و از فضای تردید و انتظار خارج شویم. درجامعه همه منتظر هستند که کسی کاری بکند و در ضمن تردید هم وجود دارد که آیا کنترل کودک کار درستی است یا خیر. بعضی فکر می کنند که رها کردن کودک در اینترنت کاری روشنفکرانه است و بعضی می گویند که باید کنترل صددرصدی باشد. این ابهام و تردید بخاطر این است که ما مطلع نیستیم که عده ای در کشورهای دیگر قبلاً این آسیب ها را خورده اند و ساختارهایی برای پیشگیری از آسیب ها چیده اند. 
سوال –آیا یک کودک باید تبلت شخصی با پس وُرد (رمز) داشته باشد؟
پاسخ – در قدیم که زنگ برای خانه ها وجود نداشت کلون بود و وقتی کسی کلون دررا می زد، فردی در را باز می کرد و آن فرد مقید بود که به خانواده بگوید که چه کسی پشت در است. اگر این فرد می گفت که این مسئله خصوصی است، این حرف برای خانواده غیر قابل پذیرش بود. حتی وقتی زنگ هم روی خانه ها نصب شد، باز فردی که در را باز می کرد مقید بود که بگوید چه کسی پشت در بوده است. پس سوال کردن اشکالی  نداشت و پاسخ دادن به این سوال تکلیف بود.  
بعد از زنگ آیفون نصب شد که دراین مورد هم فرد مکلف است که بگوید چه کسی پشت آیفون است. ادب و اخلاق خانواده و مشاع بودن مسائل خانواده حکم می کند که فرد بگوید چه کسی آیفون در خانه را زده است. تا قبل از آمدن تلفن ثابت، ما این قاعده را داشتیم که ارتباط یک فرد از خانواده با بیرون خانواده از طریق رسانۀ کلون مورد پرسش قرار بگیرد و فرد باید جوابگو باشد. در تلفن ثابت همین طور بود که مثلا اگر دختر یا پسر خانواده گوشی را برمی داشتند، اگر پدریا مادر سوال می کردند که چه کسی پشت تلفن است فرزند پاسخ می داد. 
دربارۀ موبایل، وقتی فرد می بیند که سیمکارت بنام خودش است و برای هر فرد یک موبایل وجود دارد، برایش وهمی ایجاد می شود که محتوا و ارتباطات او هم جداست. اگر با این موبایل ها ارتباط اینترنتی دارید، همۀ اینها یک سیم دیده نشدنی دارند که به مودم وصل هستند. و «آی پی» آن مودم از لحاظ حقوقی و شرعی و اخلاقی و منطقی در مالکیت پدر است یعنی شما بامالکیت سرپرست خانواده با جامعه ارتباط می گیرید.
درمورد سیم کارت هم تا 18 سال به نام سرپرست خانواده است. آیا منطقی است که فرزند گوشی تلفن را جواب بدهد و بگوید که این گوشی من است و مسئلۀ خصوصی است؟ 
پس موبایل ها به اعتبار سرپرست خانواده در دست فرزندان است. پس اتفاق جدیدی نیفتاده که بعضی ها می گویند موبایل مثل مسواک است. پس همان طور که پدر برای فرزندان لباس تهیه می کند یک گوشی جداگانه هم تهیه کرده است. ارتباط با جامعه با این تجهیز برای خانواده بار آبرویی دارد و آبروی خانواده مشاع است. مثلا فرزندی نمی تواند بگوید که من در خانواده می خواهم کشتی خودم را سوراخ کنم یعنی خلافیمرتکب شود که باعث سلب آبروی خانواد شود. خلاف یکی از فرزندان روی خواستگاران دختر خانواده اثر می گذارد. پس موبایل هم بعنوان یک تجهیر ارتباطی خانواده، ابزاری است که اعتبار و اتصال خانواده را با جامعه برقرار می کند. 
سوال- پس کسی که مودم به نام اوست مسئولیت دارد؟
پاسخ – بله. جرایم یارانه ای ایران بیش از 50 ماده دارد که شامل حبس و جزای نقدی و زندان است وفرزندانی که براحتی در اینترنت کارهای خلاف می کنند نمی دانند که روزی سرپرست خانواده باید پاسخگو باشد. 
سوال- اینکه پدر و مادر باید روی دسترسی فرزندان به اینترنت نظارت داشته باشند و نوجوان نمی تواند فضای شخصی با محتوای خصوصی داشته باشد جزو الزامات جامعۀ ماست یا در دنیا هم به این مسئله همین طور نگاه می کنند؟
پاسخ - در دنیا سازمان های مختلفی وجود دارد که حقوق کودک رامحافظت می کنند که آسیبی به کودک نرسد. در امریکا و اروپا قواعد «کاربری قابل پذیرش برای کار با اینترنت» (IUP) وجود دارد که تمام مدارس مکلف هستند که (IUP) داشته باشند. یعنی باید یکسری شرایطی روی کامپیوترهایشان باشد مثاً فیلترینگ راه اندازی کنند. قانون دیگر قانون «محافظت از کودکان در برابر اینترنت» است که می گوید: کتابخانه ها در ایالات متحده باید فیلترهایی روی سیستم هایشان نصب کنند تا کودکان از مسائل ومحتوهای آن لاین مضر حفاظت بشود. این قانون است. و کتابخانه ها ضامن هستند. مثلا اگر مدرسه ای مراقبت نکند ضامن است و مورد پیگری قرار می گیرد و باید جوابگو باشد. 
سازمان جهانی همکاری های اتصالی و توسعه که وظیفه اش اصلی آن اتصال است، تحقیقی انجام داده و محاسبه کرده اند که کودکان اروپایی چه قدر محتواهای خشونت آمیز استفاده کرده اند که در ایرلند 90درصد افرادبین ده تا بیست سال از این محتواها استفاده کرده اند. مثلا تحقیق کرده اند که کودکان امریکایی چقدر با اینترنت آزار و اذیت شده اند. یا اینکه فرزند شما در کجاها به اینترنت متصل می شود، خانه 60 درصد و در مدرسه... اینها را محاسبه می کنند تا رسیدگی کنند.
سوال- کنترل کودکان به چه روش هایی انجام می شود؟
پاسخ –همۀ کنترل ها دوگانه است:کنترل انسان و کنترل ماشین. وقتی شما می خواهید درکنترل ماشین به راننده کمک کنید،کمک هایی به راننده می دهید مثلا می گویید که در جاده چاله است یا در ابتدا در کنترل ماشین به اوکمک می کنیم. وقتی ما می خواهیم یک سیستم رایانه ای را با فرزندمان تنها بگذاریم، یکی کنترل سیستماتیک داریم که این سیستم رایانه ای می تواندتبلت یا موبایل باشد و یکی کنترل کودک. در مورد بخش کنترل کودک صحبت هایی  شده است.
ما می خواهیم در بخش کنترل سیستماتیک، ابزارهایی را معرفی کنیم. به حدی کنترل کودک برای سازمان ها به حدقانون رسیده و تکلیف شده  که حتی سیستم عامل ویندوز، در درون  خودش بخشی را ایجاد کرده بنام کنترل والدینی. وقتی شما سیستم رایانه ای را راه اندازی می کنید، می توانید بگویید که وقتی فرزند شما با سیستم کار می کند زمانش را محدود کند یا فرزند من در این روزها و ساعت ها می تواند در پای کامپیوتر بنشیند که دراین صورت خارج از این ساعت ها به فرزند اجازه کار داده نمی شود. دیگر اینکه با کدامیک از بازی هایی که رویکامپیوتر است اجازه بازی دارد یا اجازه دانلود دارد یا ندارد. حتی شما می توانید ورود فرزند را به سایت ها کنترل کنید. 
موتورجستجوی ایرانی، «یوز» است. خانواده ها برای فرزندان کم سال تر، حتما موتور گوگل را مسدود کنند و موتور یوز را استفاده کنند. جستجوی کلماتی نامناسب در یوز برای کودکان شما ملاحظاتی را در نظر دارد ولی در گوگل این ملاحظه وجود ندارد. حتی شما می توانید مشخص کنید که فرزندتان به کدام سایت ها برود و به کدام سایت ها نرود یا با کدام بازی ها بازی کند یا کدام برنامه ها را اجرا کند یا نکند. همۀ  این کنترل ها روی سیستم های ما وجود دارد ولی ما ازآن استفاده نمی کنیم. اکثر جامعۀ ایرانی از پننتال کنترل«ایجاد کنترل برای خانواده» استفاده نکرده اند و با آن آشنا نیستند. عده ای هستند که مطلع هستند ولی از آن استفاده نکرده اند وعده ای از آن استفاده کرده اند ولی کاربری نکرده اند. پس استفاده از این سیستم اطلاع رسانی نشده است و شناخته شده نیست. دسترسی به «ایجاد کنترل برای خانواده » از کنترل پنل است. شما می توانید وارد این فایل شوید و برای هر یک از اعضای خانواده یک پس ورد جداگانه روی سیستم تعریف کنید که هر کدام با پس وردخودشان وارد کامپیوتر می شوند و فقط پدرخانواده همۀ پس وردها را می داند. بعد از آن روی کاربر کودک کلیک می کنید که امکاناتی به شما داده است که می توانید از آنها استفاده کنید. 

منبع ch3.ir