بسه دیگه، دروغ گو!(قسمت دوم)

بسه دیگه، دروغ گو!(قسمت دوم)

در مطلب " بسه دیگه، دروغ گو!(قسمت اول)" به برخی از عوامل و راهکارهای برطرف کردن آن پرداختیم. در  ادامه به راهکارهای دیگری می پردازیم.

*کی بود، کی بود؟ من نبودم! *فتیله توقعات پائین *توجه!توجه، محبت*مراقب دو تا میم باشید*کلاس دروغ شناسی برگزار کنید*برگه جریمه صادر کنید.

3. فتیلۀ توقعات پایین!

اگر تکلیفی بیش‌تر از توان کودک از او انتظار داشته باشید، به احتمال زیاد نخواهد توانست آن را انجام دهد؛ در نتیجه به‌دنبال راهی برای فرار می‌گردد و یکی از دم‌دستی‌ترین راه‌ها، دروغ گفتن است؛ بنابراین والدین و مربیان باید از کودک انتظاراتی داشته باشند که با واقعیت‌ها، استعدادها و امکانات او هم‌خوانی داشته باشد؛ در غیر این صورت، دروغ‌گویی در او ایجاد و تقویت خواهد شد. مثلاً اگر تکالیف درسی سنگین و زمان کمی برای انجام آن‌ها به کودک داده شود، ممکن است کودک شروع به نوشتن کند، اما وقتی ببیند که از عهده آن‌ها بر نمی‌آید، دفتر و کتابش را کنار بگذارد و فردا سر کلاس با ظاهرسازی بگوید «اجازه! دیروز خیلی دلم درد می‌کرد، اصلاً حال نداشتیم.»

4. توجه! توجه، محبت

اگر به اندازۀ کافی به فرزندتان توجه و محبت نکنید، ممکن است برای جلب توجه و محبت شما دست به دروغ‌گویی بزند، فکر کنید که در میان جمعی از دوستان صمیمی خود نشسته‌اید و سرگرم گفت‌وگو و دل و قله دادن و گرفتن هستید. کودکتان نیز در میان جمع است و به حرف‌های شما گوش می‌دهد، ولی شما هیچ توجهی به او ندارید، کم‌کم حوصلۀ کودک سر می‌رود و وقتی می‌بیند که بازار محبت و توجه در میان شما گرم و او محروم از این گرما است، نگهان لب می‌گشاید و با بیان پرزرق‌وبرق مسأله‌ای که واقعیت ندارد، می‌کوشد تا توجه شما را به خود جلب کند، یا فرزند بزرگ‌ترتان را تصور کنید که می‌بیند برادر یا خواهر کوچکش با شیرین‌زبانی‌های خود توجه شما را جلب کرده و محبتتان را به انحصار خود درآورده است. در این شرایط او می‌کوشد تا در دل شما جای پایی برای خود باز کند و چون قدرت رقابت در شیرین‌زبانی را ندارد، شروع به دروغ‌گویی می‌کند و چه‌بسا در فرصتی مناسب دق‌دلی‌اش را هم سر خواهر یا برادر کوچکش خالی کند، او را به گریه بیندازد و بعد هم بگوید «من نبودم.» بنابراین از توجه و محبت به کودکتان غافل نشوید.

5. مراقب دو تا «میم» باشید.

از «ملامت» (سرزنش) و «مقایسه» کودکتان با دیگر کودکان به‌شدت بپرهیزید. این کار باعث می‌شود که او خود را کم‌تر از دیگران ببیند و حس تقصیر، گناه و حقارت در او شکل گیرد. در این‌جا ممکن است به چند دلیل، کودک در دام دروغ‌گویی گرفتار شود؛ از طرفی برای این‌که وانمود کند سرزنش و مقایسۀ شما، احساساتش را جریحه‌دار نکرده است، با دروغ گفتن احساساتش را کتمان کند. از سوی دیگر چه‌بسا برای اعادۀ حیثیت لگدمال‌شده‌اش و این‌که نشان دهد او هم برای خودش کسی است، شروع به دروغ‌پردازی کند، توانمندی‌هایی خیالی برای خود ببافد و یا ناتوانایی‌هایش را توجیه کند. دست آخر هم این‌که شاید خدای‌نکرده به فکر انتقام‌جویی از شما و یا فردی که با او مقایسه شده است بیفتد. برای کسب آرامش روحی و سوزاندن دل کسانی که دلش را سوزانده‌اند، با گفتن دروغ‌های دردسرساز، شما و یا آن‌ها را مضطرب کرده و برایتان زحمتی ایجاد کند.

البته این موارد تنها گوشه‌ای از زیان‌های روحی و رفتاری ملامت و مقایسه‌ است؛ بنابراین لطف کنید و با دقت مراقب این دو «میم» باشید.

6. کلاس دروغ‌شناسی برگزار کنید.

یکی از دلایل دروغ‌گویی در خردسالان این است که آن‌ها نمی‌توانند میان واقعیت و رؤیا فرق بگذارند. خیال‌پردازی‌های زیاد کودکان، به‌ویژه در زیر پنج سالگی باعث می‌شود که آن‌ها به قول معروف «دروغ‌های عجیب و غریب» بگویند. آن‌ها گاهی آرزوها، نگرانی‌ها و خیال‌پردازی‌های خود را به صورت پیش‌آمدهای واقعی تعریف می‌کنند و والدینی که از این مطلب بی‌خبرند، با ناراحتی شروع به توبیخ کودک می‌کنند، حال آن که به جای توبیخ باید به او فرق میان واقعیت و خیال را بیاموزند. برای آموزش فرق میان دروغ و واقعیت می‌توانید این راهکارها را به کار ببندید:

  • از بازی استفاده کنید.

مثلاً پدر هیولا شود و شکلک درآورد. وقتی کودک ترسید، مادر به او بگوید «آیا واقعاً فکر می‌کنی پدر هیولاست؟ آیا اصلاً می‌شود بالا یک هیولا باشد؟ آیا اصلاً هیولا واقعیت دارد؟»

به همین شیوه می‌توانید در دیگر خیالات کودکتان هم تردید ایجاد کنید.

  • از داستان بهره بگیرید

هنگامی که داستانی برای کودکتان می‌خوانید، در پی فرصتی باشید که برای او تفاوت میان داستان و زندگی واقعی را توضیح دهید.

  • از تلویزیون کمک بگیرید

زمانی را برای تماشای کارتون‌ها و فیلم‌های پرتحرک تلویزیون همراه کودکتان اختصاص دهید و هنگام تماشای آن‌ها دربارۀ این که آیا امکان وقوع چنین اتفاق‌هایی وجود دارد یا نه، صحبت کنید. توضیح دهید که چرا بله و چرا نه! آیا انسان می‌تواند پرواز کند؟ آیا «سوپرمن» وجود دارد؟ آیا یک گربه می‌تواند دینامیتی را قورت دهد و منفجر شود و بعد پا به فرار بگذارد؟

7. برگۀ جریمه صادر کنید

یکی از دلایل دروغ‌گویی کودکان این است که آن‌ها برای دروغ گفتنشان به اندازۀ کافی جریمه نمی‌شوند. آن‌ها به راحتی حقایق را کتمان می‌کنند و با خود فکر می‌کنند «من یک اشتباه کرده‌ام و آن را با دروغ مخفی می‌کنم. اگر والدینم فهمیدند که فوقش تنبیه می‌شوم، ولی اگر نفهمیدند، جان سالم به در برده‌ام.»

برای کودکان توضیح دهید که اگر راست بگوید، کم‌تر عصبانی می‌شوید و اگر دروغ بگوید، جریمه‌اش دو برابر می‌شود. سپس به گفتۀ خود عمل کنید. در سنگین کردن تعرفۀ جریمه دروغ، به دو نکته دقت کنید:

الف) تنبیه‌تان به خاطر دروغ‌گویی نباید آن‌قدر سخت باشد که کودک ترجیح دهد برای گریز از تنبیه وضع‌شده باز دروغ بگوید. در این صورت تلاشتان برای راست‌گو کردن کودک بهره‌ای نخواهد داد.

ب) نخست کودک را برای کار نادرستش تنبیه کنید و سپس به مسأله دروغ‌گویی او بپردازید. برای کودک دلیل هر تنبیه را جداگانه گوش‌زد کنید تا نتیجۀ کار بد خود را ملموس‌تر درک کند.

برای روشن‌تر شدن موضوع از دو مثال کمک می‌گیریم:

1. اگر تنبیه کودک برای بی‌اجازه دست زدن به شکلات‌ها این است که دو روز شکلات نخورد، باید جریمۀ دروغ‌گویی‌اش هم دو روز دیگر محرومیت از شکلات باشد نه یک هفته.

2. اگر کودکتان به شما می‌گوید که به منزل دوستش می‌رود، ولی سر از جای دیگری درمی‌آورد و شما می‌خواهید او را سه روز از بیرون رفتن از خانه محروم کنید، جریمۀ دروغ‌گویی‌اش هم نباید بیش‌تر از سه روز دیگر باشد. به این ترتیب، کودک خواهد فهمید که با راست‌گویی، جریمه‌اش نصف حالتی است که دروغ بگوید.

8. بیست‌سؤالی را تعطیل کنید!

زمانی که مسأله‌ای روشن است و نیاز به توضیح اضافی ندارد، بیهوده فرزندتان را در تیررس بیست‌سؤالی قرار نداده و به اصطلاح او را سؤال‌پیچ نکنید؛ چراکه این مسأله باعث می‌شود انگیزۀ دروغ‌گویی در او تقویت گردد. برای مثال وقتی کودکتان بدون اجازه به وسایل داخل کیف شما دست زده است، از او نپرسید که «تو به کیف من دست زده‌ای؟» زیرا کودک در این موقعیت برای فرار از مجازات، به دروغ‌گویی رو می‌آورد. در ضمن، مطرح کردن این سؤال مشکلی از مشکلات شما را حل نمی‌کند؛ زیرا کودک اشتباه خود را مرتکب شده است و شما هم آن‌چه را که باید بدانید، می‌دانید.

اگر با چنین مواردی روبه‌رو شدید، با قاطعیت به او بگویید «چرا این کار را کردی؟»

اگر گفت من نبودم، بگویید «من می‌دانم که کار تو بود.»

با این کار کودک می‌فهمد که دروغ نمی‌تواند کمکی به مخفی‌کاری کند و برای همین این رفتارش رو به خاموشی می‌رود.

9. پایه‌ها را محکم کنید

در سنی مناسب، کودک را با فرمایشات بزرگان دین در زمینۀ زشتی‌ها، پیامدهای شوم دنیوی و اخروی دروغ‌گویی، ثمرات راست‌گویی در زندگی فردی و اجتماعی و در سعادت دنیوی و اخروی آشنا کنید. این روایت‌های گوهربار همانند دریچه‌ای از نور هستند که قلب و جان حقیقت‌جوی کودک را روشن و چراغ هدایت را در برابرش روشن می‌کنند.

امیدواریم که خواندن و عمل کردن به مطالب بالا کمک کند که فرزندانی راست‌گو و درست‌کردار تربیت کنید.

تشویق را پررنگ کنید

تقویت راست‌گویی خیلی مهم‌تر از جریمۀ کودک برای دروغ‌گویی است که متأسفانه برخی از والدین به اندازۀ کافی به آن توجه ندارند. والدین باید کودک را به رفتارهای شایسته‌ای چون راست‌گویی و درست‌کاری ترغیب کنند. برای تقویت راست‌گویی در کودکتان می‌توانید از سه روش زیر استفاده کنید:

الف) تحسین کودک برای راست‌گویی

این روش، ساده‌ترین راه برای تشویق به راست‌گویی است. اطمینان یابید که کودک را متناسب با سنش تحسین می‌کنید؛ مثلاً کودک سه، چهارسالۀ شما شیشۀ کمد را شکسته است و به جای این‌که بگوید «من نکردم» می‌گوید «ببخشید!»

فوراً به او بگویید «از راست‌گویی‌ات خیلی خوشحالم. صداقتت خیلی عالی بود.»

بعد جریمه‌ای مناسب برای شکستن شیشۀ کمد تعیین کنید.

ب) تهیه دفتر راست‌گویی

دفتری تهیه کنید و اعمال و رفتار خوب کودک مثل راست‌گویی را در آن بنویسید. این کار را هر روز انجام دهید و در حضور کودک، بخش‌هایی از یادداشت‌ها را برای افراد دیگر بخوانید.

ج) پاداشی برای راست‌گویی

اگر کودک پس از راست‌گویی مهر و محبت شما را ببیند و هرازگاهی به طور غیرمنتظره، با گرفتن پاداشی به خاطر راست‌گویی‌اش از طرف شما تشویق بیش از گذشته دل به راست‌گویی خواهد داد.

مرکز مشاوره ماوا،وابسته به موسسه امام خمینی



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

اثرات تنبیه بدنی
ادامه مطلب