معتادان کوچک- کودک و تلویزیون(قسمت اول)

معتادان کوچک- کودک و تلویزیون(قسمت اول)

چشمان پف کرده اش را سُر داد روی صفحه سیاه خاموش رو به رویش، کنترل را کنار تخب خواب جست و دکمه اش را زد. یک نفر درباره بیماری های عفونی توضیح می داد. شبکه دیگر برنامه آشپزی بود. سه تا کانال دیگر عوض کرد تا رسید به فیلم جنگی دلخواهش، تنش را چرخاند سمت تصویر و بیشتر توی رختخواب فرو رفت. ساعت حدود 11 بود که فرزاد ماشین های کوکی اش را ردیف هم چید، و لم داد کنار مامان تا تکرار سریال خانوادگی دیشب را ببیند، ساعت 2 اخبار از حوادث خونبار یک کشور جنگ زده می گفت و صحنه های هراس آورش را مات نشان می داد، فرزاد ترسید و خودش را چسباند به مامان. دو ساعت بعد که تلویزیون فوتبال خارجی داشت، پسر همراه هیجان گزارشگر اسم بازیکن ها را فریاد می زد... آخر شب برنامه راز بقا بود؛ چند گرگ، آهوی بیچاره را دوره کرده بودند، کودک رو به روی تصویر شکار آهو، روی گل های سرد قالی خوابش برد.

تلویزیون بد یا خوب؟

امروزه تصور دنیایی بدون تلویزیون تقریباً غیرممکن است. دانشمندان برای این رسانه فراگیر که کارکردهای تربیتی، آموزشی و تفریحی دارد، فایده ها و ضررهایی برشمرده اند و درباره ارتباط این جعبه جادو با کودک، حساسیت و احتیاط را لازم دانسته اند؛ به این دلیل که کودک توان تجزیه و تحلیل دقیق برنامه های تلویزیون را ندارد و نمی تواند مطالب سودمند را از غیرسودمند تشخیص دهد؛ البته اگر برای دعوت این مهمان پرگو و همیشگی خانه هایمان، انتخاب و برنامه ریزی درست داشته باشیم، می توان به این نتایج امیدوار بود: آشنایی با محیط و دنیای اطراف؛ کمک به رشد سالم فکری، هیجانی، و جسمانی کودکان؛ غنی سازی اوقات فراغت؛ ایفای نقش آموزشی و کمک آموزشی در تحصیلات و ... با این همه نباید از قصه ناگوار اعتیاد تلویزیونی بچه ها و تهدیدهایی که برای سلامت روانی و جسمی شان دارد، به آسودگی گذشت. قبل از ما، شما به این پرسش ها پاسخ بدهید:

  • برای تماشای بیش از حد تلویزیون، چه زیان هایی می توانید بیان کنید؟
  • چگونه می توان اصرار کودک بر تماشای مداوم تلویزیون را مهار کرد؟
  • آیا همه کودکان به این مشکل گرفتار می شوند؟

حالا که ذهنتان را درگیر این پرسش ها کرده ایم، این چند نکته را هم بدانید که:

  • بر اساس تحقیقات، ما ایرانی ها هر روز حدود 3 تا 4 ساعت از گوهر گران بهای وقتمان را پای تلویزیون می ریزیم، حساب روزهای تعطیل هم به 6 تا 7 ساعت می کشد.
  • لازم است تاکید کنیم که کودکان و نوجوانان، بیشترین تماشاگران این صفحه رنگارنگ هستند.
  • میزان تماشای تلویزیون در کودکان از چند عامل مهم تاثیر می گیرد مانند: سن، شخصیت، این که به تنهایی تلویزیون تماشا می کنند یا همراه بزرگترها، این که پدر و مادر درباره آن چه در تلویزیون می بینند با آن ها گفت و گو می کنند یا نه و...
  • و یک هشدار جدی این که: تماشای طولانی تلویزیون برای کودکانی مشکل سازتر است که والدین هر دو شاغل باشند یا ساعت های زیادی را بیرون از خانه بمانند.

سوغات جعبه جادو

این جعبه افسونگر که گاهی ما را ساعت ها کنار خودش می کشاند و مدت هاست که دایره گرم خانواده را به نیم دایره ای سرد تبدیل کرده، چه چیزی برای دلبندترین عزیزان ما دارد؟

  1. نقش های اجتماعی و وظایف افراد: کودک در هم نشینی با تلویزیون با وظایف نقش هایی مانند پدر، مادر، کارمند، پلیس و... آشنا می شود؛ بنابراین باید نسبت به محتوای آن چه می بیند دقت کنیم، تا تصور و باور صحیحی نسبت به افراد مختلف در ذهن او شکل بگیرد. برای مثال برخی سریال های تلویزیونی، پلیس را فردی خطرناک یا بداخلاق نمایش می دهد که زمینه دوری گزینی و ترس کودک از پلیس را در پی دارد.
  2. مسایل تخیلی و غیرواقعی: کودک شما توان شناسایی و تشخیص دقیق تخیل و رویا را با واقعیت ندارد و ممکن است با تاثیر از تماشای برنامه های تخیلی، به رفتارهای خطرناک و مخربی دست بزند.
  3. اخبار: بچه ها ممکن است مشتاق شنیدن اخبار هم باشند یا همراه بزرگ ترها برنامه های خبری را ببینند، در حالی که محتوای بسیاری از خبرها، مناسب فضای ذهنی کودک نیست؛ تصاویر دل خراش و وحشت انگیز با روح حساس کودک سازگاری ندارد و ممکن است سبب مشکلات زیادی شود.
  4. خشونت: متاسفانه امروزه تماشای بی پرده خشونت یکی از ابزارهای جذب مخاطب در شبکه های تلویزیونی است و احتمالا شما هم با ما موافقید که از این رسانه به عنوان یکی از آموزگاران پرخاشگری و خشونت نام ببریم.

شناسایی معتادان

اگر کودکتان را از تماشای تلویزیون بازداشتید و با واکنش های منفی و رفتارهای پرخاشگرانه، اضطراب، افسردگی و ناتوانی در کنار آمدن با اوقات بیکاری اش رو به رو شدید؛ اگر فرزندتان زمان زیادی را برای تماشای تلویزیون صرف میکند؛ اگر برنامه جذابی برای تماشا وجود ندارد، ولی او هم چنان پای تلویزیون لم داده؛ اگر با تماشای تلویزیون احساس آرامش موقتی می کند و با خاموش شدنش این احساس از میان می رود، ما با اطمینان خاطر و بدون هیچ ملاحظه ای به شما می گوییم: آقا یا خانم محترم، کودک شما معتاد است!

 

این اعتیاد کودک سوز

برای اولین پرسش ما که درباره زیان های تماشای بیش از حد تلویزیون بود، چه پاسخ هایی داشتید؟ لطفا این جواب ها را هم ضمیمه کنید:

  1. تغییر ارزش های کودکان: برنامه هایی که مناسب سن کودکان نیستند یا برنامه هایی که با باورها و اصول مذهبی تعارض دارند (بسیاری از فیلم ها و انیمیشن های غربی این چنین اند) سبب می شود که ارزش های ضد دینی و ضداخلاقی در درون کودک شکل بگیرد.
  2. تغییر برداشت کودکان از واقعیت ها: کودکان بیشتر در رویا زندگی می کنند. خام و احساساتی هستند. تفاوت میان خوب و بد و هم چنین رویا و واقعیت را درک نمی کنند و گاه رفتارهایی همراه با تخیل انجام می دهند و مثلا با دیدن خرابکاری، پرخاشگری و تنبیه نشدن، احساس می کنند که آن ها نیز می توانند این رفتارها را انجام دهند.
  3. شبیه سازی با شخصیت محبوب: شخصیت های کارتونی با جاذبه های شگفت انگیزی که برای کودکان دارند، به الگوهای قدرتمند آن ها تبدیل می شوند، ولی متاسفانه پدر و مادرها نمی توانند تعیین کنند که شخصیت کارتونی چه رفتاری را به کودکشان یاد بدهد و چه رفتاری را نه.
  4. آموزش پرخاشگری: گاهی تلویزیون به کودک القا می کند که خشونت، آسان ترین راه حل برای به سامان رساندن بسیاری از کارهاست؛ زیرا او دیده است که هم شخصیت های مثبت و هم شخصیت های منفی تلویزیون این روش را به کار می گیرند و همیشه هم پایان خوشی در انتظار آن هاست!
  5. برنامه های نامناسب با سن کودک: بسیاری از برنامه هایی که مناسب سن کودک نیست، باعث بروز پرخاشگری و بلوغ زودرس جنسی او می شود. علاوه بر این کودک در چنین برنامه هایی پیام ها و وسایلی را می بیند و می شنود که قادر نیست آن ها را درک کند و گاهی نیز این پیام ها با هم تناقض دارد و باعث سردرگمی او می شود.
  6. دور شدن از محیط طبیعی: کودک باید با هم سالان خود بازی کند، به تفریحات مختلف و ورزش بپردازد و وظایف و مسئولیت های متفاوت را تجربه کند تا رشد مطلوبی در جنبه های روحی و جسمی داشته باشد و... اما تلویزیون مانع همه این هاست.
  7. افزایش دلهره و اضطراب: کودک، بیش از حد طبیعی، هیجان های کاذب و تنش و تشویش را از برنامه های تلویزیونی می گیرد که برای او زیان بار است و خلق و خوی او را تغییر می دهد.
  8. اختلال در تغذیه کودک: گاه کودک مبتلا، برای تماشای برنامه های مورد علاقه اش حتی از وعده های اصلی غذایی صرف نظر می کند و آن ها را بر غذا ترجیح می دهد.
  9. اختلال در خواب کودک: خواب این گونه کودکان به صورت منظم نیست که نتیجه اش دوری از شادی، نشاط و سرزندگی است.
  10. کم تحرکی و چاقی: کم تحرکی و یک جا نشستن از تبعات تماشای بیش از حد معمول تلویزیون و مصرف مواد غذایی و تنقلات کم فایده و حتی زیان آور، می تواند از پیامدهای تبلیغات آن باشد.
  11. برخی مشکلات جسمانی: برای نمونه، شیوه ی نادرست نشستن برای مدت طولانی باعث انحنای ستون فقرات می شود هم چنین تماشای از نزدیک و طولانی مدت تلویزیون می تواند باعث احساس درد در ناحیه سر و چشم گردد.
  12. افت تحصیلی: کودکی که همه وقت، حوصله و شادابی خود را پای تلویزیون صرف می کند، مطمئنا زمان و انرژی لازم را برای انجام تکالیف درسی اش از دست خواهد داد.

ادامه دارد...

مرکز مشاوره ماوا، وابسته به موسسه امام خمینی



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

قانون پذیری درکودکان (قسمت اول)
ادامه مطلب