تنبیه و تشویق

موضوع تنبیه وتشویق
استادسلطانی

خلاصه نشست 19

تنبیه یعنی آگاهی دادن وبرحذرکردن توأم باتلخ کامی

فرق تنبیه بامجازات دراین است که مجازات وکیفر دادن در برابر انجام جرم است
وجرم یعنی عملی که توسط یک انسان عاقل وبالغ وبانقشه قبلی برای کسب سودشخصی انجام شود وبه جامعه آسیب بزند

مافرزندانمان راتنبیه نمیکنیم؛ کیفر میدهیم ودرنقش قاضی ظاهرمیشویم درحالی که کودکان ما جرمی انجام نمیدهند با اون تعریفی که ازجرم ارایه شد.
کتک زدن؛زندانی کردن ونظیرآن کیفر است نه تنبیه

 تربیت ایمن سازی جاده رشد است. تربیت همان تابلوها وعلامتهای جاده است؛ باید علامت ها وجهت آن را بدانیم وگرنه تربیتمان بیهوده است.
آیا تابوها وعلامتها درجاده حرف میزنند؟داد میزنند؟
تربیت باید درسکوت شکل گیرد
تابلوهای جاده ساکت وآرامند و فقط جهت مسیر رانشان میدهند
والدین مانند باغبان می مانن که گل ودرخت راپرورش می دهند آیا دیده اید باغبان با بیل دنبال گل ودرخت بیفتد وسرشان داد بزند که رشد کن؟؟

کارهای بچه ها در دو محدوده صورت میگیرد عرصه ی مهارتها و عرصه ارزش ها

تنبیه باید در عرصه ارزشها صورت گیرد. نه مهارت. مثلا کودک میخواهد شیرینی تعارف کند ولی ظرف از دستش می افتد این درعرصه مهارت است. اینجا نبایدتنبیه شود. یا مثلا میخواهد تلوزیون ال سی دی راتمیز کند ودستمال بکشد وخطی روی تلوریون بیاندازد درسته ضرر زیادی واردکرده ولی نباید تنبیه شود.ولی گاهی اوقات والدین دراینگونه موارد تنبیه که چه عرض کنم کودک را مجازات میکنند(دعوا میکنند یاکتک میزنند).اشتباه اکثر خانواده ها درهمین قسمت است که عرصه مهارت و عرصه ارزشها را اشتباه میگیرند.

کارهای کودکان در سه محدوده انجام میشود
منطقه سبز
منطقه زرد (نه چندان بد)
منطقه قرمز(این خیلی کم اتفاق می افتد وباید برخوردشود)
باید درخانواده یک نظام ارزشی وجود داشته باشد تا کودک خطوط قرمز رابداند.دراین حالت کودک احساس بهتری دارد چون خطوط قرمز رامی داند.

نظام ارزشی وخطوط قرمز نباید خیلی محدوده وقالب کوچکی داشته باشد که رشد کودک رامحدود کند وهمچنین نباید خیلی بزرگ باشد چراکه کودک آزادی بیش ازحد پیدامی کند وشخصیت او شکل نمیگیرد.

تنبیه باید ذیل دوارزش احترام ومسوولیت باشد تا سازنده باشد نه باخشونت. اگر باخشونت و کتک وفحاشی بخواهیم تنبیه ویاتربیت کنیم کودک بیرون کنترل میشود وازترس کارضدارزش نمیکند ولی دلش میخواد وجای دیگر که والدین نباشد آن عمل را انجام می دهند مثل رانندگانی که ازترس جریمه خلاف نمیکنند.

خشونت تربیت راتخریب میکند کودک راتخریب میکند والدین راتخریب میکنند ایجاد ترس واجبار میکند که با شأن و فطرت انسان سازگاری ندارد ومانع رشد است

تربیت با احترام ومسوولیت درکودک ایجاداقتدارمیکند

اگربا احترام ومسوولیت تنبیه وتربیت کنیم کودک درون کنترل یاخود کنترل میشود یعنی ازترس نیست که خودداری میکند بلکه با اختیارخودش کارهای ضدارزش نمیکند
 

چندنکته درباره تنبیه
1.تنبیه باید برای کاری که درحال انجام گرفته باشد نه برای گذشته وآینده
2.اگر کودک کارخطایی کرده نپرسید کی این کارو کرده بپرسید چرا؟

3.بعد ازتنبیه باید پانسمان وترمیم صورت گیرد. یعنی پیام محبتی به کودک بدهیم

4.بعدازتنبیه باید پیام شخصیتی بدهیم.تو که به بابا کمک میکنی این قدر دوسش داری چرا مثلاشیرینی باباروخوردی

 اگر اینطوربود کودک ازتنبیه سالم بیرون می آید. درک میکند که والدین اورادوست دارند واحساس بد به والدین پیدانمیکند چگونه تنبیه کنیم؟
اگرکودک خطایی کرد نپرسید چه کسی این کار را انجام داده بپرسید چرا؟

حافظه کودکان نمیتواند تعداد کلمات زیاد رانگه دارد. پس وقتی میخواهیم توضیح دهیم که چرابایدتنبیه شوی باید ازکلمات ساده، روشن وشفاف استفاده کنیم. سوالات کوتاه مشابه را بافرم وشکل های مختلف تکرارمیکنیم تا درذهن کودک حک شود. مثلاچراشیرینی بابا روخوردی؟اون مال تونبود.حق نداشتی بخوریش چراخوردی.
وبالحن های مختلف
بعد باکمی اخم که بفهمد ناراحت هستید بگیم کارت خیلی بد بود. دقت کنید"کارت خیلی بدبود نه اینکه بگیم توبچه بدی هستی"
به کودک نمیگوییم شکمو دله و...

این کار در سی ثانیه انجام میشود. درسی ثانیه بعد کودک رابادودست بگیرید وبه چشمهایش نگاه کنید فقط نگاه

همانطورکه گفته شد بعدازتنبیه باید پانسمان وترمیم صورت گیرد وپیام محبت ووشخصیت دادبه کودک
مثلابگوییم توکه به باباکمک میکنی میری براش آب میاری  این قدر دوسش داری چراشیرینیشو خوردی
دراین حالت است که کودک از تنبیه سالم بیرون می آید

کودک ظاهربرایش مهمتراز حرفهای والدین است.اگر کارزشتی انجان داد وشما خندتوت گرفت اگرهرچه بگویی اونمیفهمد. اومیبیند که مادرپدرخوشحال هستن پس کارمن خوب است

تنبیه سه شرط دارد
1-تنبیه نباید دائمی باشد چون اثرخود را ازدست میدهد
2-کودکان بایدانقدر ازپدرمادر احساس خوب داشته باشند که سی ثانیه اخم برایش سخت باشد واثرخودرابگذارد
3. درحیطه مهارت اجازه دهیم اشتباه کنند و نتیجه اشتباه خود راببینند .البته درصورتی که خطرزیادی نداشته باشد. مثلا دست به چایی بزند وکمی بسوزد واثرش راببیند.

یامثلا اگه 6 تاشکلات به او دادیم دوتا صبح دوتا ظهر ودوتاشب بخورد.اگه همه راصبح خورد جزایش این است که دیگرتا شب شکلات ندارد. سرزنش دراینجا جایی ندارد. تنبیه برای تخلیه عصبانیت نیست

تنبیه برای بازداشتن است نه ایجادانگیزه برای انجام کاری.ایجادانگیزه تشویق است
تنبیه بایدمتناسب باعمل باشد

تنبیه خشونت بار کودکان رابه سمت خلاف بیشتر سوق میدهد

درتنبیه نسیه نداریم باید درهمان لحظه انجام شود اگرنشد باید فراموشش کنیم
تنبیه وتشویق در حوزه رشد خیلی نقش ندارند آن را خیلی بزرگ نکنید

چند نکته ازتنبیه از کتاب کرامت نفس درتربیت کودک
نوشته استادمحمدتقی فیاض بخش

1-باتوجه به خدشه دارشدن شخصیت کودک بایدازتنبیه کردن درجمع به ویژه کسانی که کودک ازآنهاخجالت میکشد ویابکاربردن کلمات زشت ومقایسه بادیگران به عنوان سرزنش خودداری کرد

2-تنبیه باید به ندرت باشد تا جنبه آموزشی خود را از دست ندهد و عادی نشود. همچنین تنبیه دائمی روحیه سرکشی و لجاجت را در کودک زنده می کند.
3-والدین پس ازتنبیه اشتباه کودک رافراموش کنند ومدام به یاد او نیاورند.یادآوری خطامثل ارتکاب آن مضراست.
علاوه برآن کودک حوادث رازود فراموش میکند والدین نیزباید مثل اوباشند وخطاهای اورافراموش کنند
4-درصورت عذرخواهی والدین عذراو رابپذیرند
5- هرگز ولو دراوج عصبانیت زبان به نفرین ودعاعلیه فرزند بازنکنند که اثروضعی خود راخواهد گذاشت بر روی فرزند

خشونت باکودک

بسیاری ازوالدین گمان میکنند برای حفظ حرمت خود وتربیت کودک ازابتداباید باخشونت وناآرامی شیطنت های فرزند راکنترل کنند اثرات این کار مخصوصابرای پسران بعدازبلوغ ظاهرمیشودکه درمقابل خشونتهای آنها موضع میگیرند وازخود دفاع میکنند وبرای آنها حرمتی قایل نخواهندبود

اثرات رفتارخشن بافرزندان
1-بدآموزی
2-پروزش روحیه جسارت ودریدگی ویابرعکس ترسویی وبزدلی
3- کم کردن محبت والدین درفرزندوگریزازخانه

درروایات کسانی که بدلیل خشن بودن مورداحترام قرارمیگیرند ازبدترین افرادامت معرفی وپدران ومادران خشن ازاین اصل جدانیستند
"کتاب کرامت نفس درتربیت کودک صفحه 220"

 

چند نکته درباره تشویق
تشویق پاداش است وبرای فرآیند عمل است نه برای نتیجه آن
چه بساکودک عمل خوبی را انجام میدهد ولی نتیجه مطلوب ندارد.این بایدتشویق شود

اینکه فقط ایجاد انگیزه کنیم ولی مهارتی یادبچه ندهیم بسیارآسیب زاست مثلا بچه شنابلد نیست تشویق کنیم شناکن تو میتونی
-درتشویق خسیس باشید تشویق زیاد خطرناک ومضراست
-بهترین تشویق شادی پدرومادراست درابرازشادی خلاقیت داشته باشید
-ازبچه خیلی تعریف نکنیدوبه رخ دیگران نکشید چون بچه هامحتاج توجه میشوند

دونکته را در دادن جایزه بایدتوجه کرد
1-کودک درانجام کاری تداوم داشته باشد

2-جایزه بلافاصله بعدعمل وناگهانی وبدون پیش بینی قبلی باشد تا اثرعمل درذهن کودک باقی بماند. ازقبل به کودک قول جایزه ندهید

چندنکته ازتشویق وجایزه از کتاب کرامت نفس درتربیت کودک(نوشته استاد فیاض بخش)
1-جایزه بلافاصله وناگهانی باشد
2-جایزه دادن همراه باتفهیم دلیل آن باشد
3-جایزه دادن گاهگاهی باشد تادرکودک توقع ایجاد نکند
4-تحسین وجایزه درحد عمل کودک باشد زیرا زیاده از حد اثرمعکوس دارد
5-ارزش مادی وقیمت ریالی هرگزنباید برای کودک مطرح شود.
آنچه به جایزه ارزش میدهد انتساب آن به عزیزی است که ازدست اوجایزه میگیرد

خریدجایزه های لوکس وگران قیمت علاوه برآنکه بدآموزی دارد وبه کودک روحیه تفاخر وتکاثر وتجمل پرستی را القا میکند مشکلات جدی برای والدین درسالهای بعد وجایزه های بزرگتر ایجادمیکند.وازسوی دیگر ارزش وزیبایی جایزه های مدرسه راکه به مراتب ارزش ریالی کمتری دارد دردوران هفت سال میانی(هفت سال دوم) ازبین میبرد
پدری که در دوره ی دبستان ازمعدل 20 فرزندش ذوق زده شده ودائما باخرید عروسکهایران قیمت ودوچرخه به استقبال کارنامه درخشان فرزندش رفته است در دوره  راهنمایی ودبیرسنان بامشکلان جدی درتشویق فرزندش روبروخواهد شد.



مطالب مرتبط

ارتباط با ما
عضویت در خبرنامه
logo-samandehi

نقل مطالب این سایت فقط با ذکر منبع و نشانی اینترنتی سایت و برای مقاصد غیر تجاری بلامانع است

نوردیده nooredideh.com

مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.

حتما بخوانید!!

آیا تمایل به جنس مخالف در کودکان نیاز به مدیریت دارد؟
ادامه مطلب